آینده ی سوسیالیسم

«آینده ی سوسیالیسم» مجموعه مقالاتی از پل ام سوئیزی و چندین نویسنده دیگر است. این کتاب گزارش لحظه ای است که چپ جهانی، درست بعد از فروپاشی بلوک شرق، ناچار شد به جای شعار دادن درباره ی آینده، نخست به گذشته ی خودش نگاه کند. هسته ی اصلی کتاب، شش مقاله را دربر می گیرد که چهارتای شان از مجموعه ای برگرفته شده که پل سوئیزی و هری مگداف، در تابستان ۱۹۹۰ زیر همین عنوان منتشر کرده بودند؛ دو مقاله ی دیگر را مترجم این کتاب، ناصر زرافشان، جداگانه ترجمه و به مجموعه افزوده است. مقاله ی نخست از خود سوئیزی است، پیشگفتاری کوتاه بر ویراست تازه ی کتاب «جامعه ی پسا انقلابی»، که در آن به صراحت می گوید شوروی از اواسط دهه ی ۱۹۳۰ به شکل تازه ای از جامعه ی طبقاتی بدل شده بود، و همین الگو را پس از ۱۹۴۵ بر اروپای شرقی هم تحمیل کرد؛ الگویی که به باور او در ساختن سوسیالیسم شکست خورد. مقاله ی دوم از سمیر امین است و مسئله را از زاویه ی کشورهای جنوب می بیند: سوسیالیسم اندیشه ای است که زمینه های مادی اش نخست در سرمایه داری پیشرفته ی غرب فراهم شد، اما همان سرمایه داری، آسیا و آفریقا و امریکای لاتین را پیش از طی کردن مسیر طبیعی توسعه، به تأمین کننده ی مواد خام و نیروی کار ارزان بدل کرد؛ برای همین امین معتقد است سرنوشت این نظام را فقط در مقیاس جهانی می توان سنجید. دو مقاله ی دیگر از همین مجموعه، صداهایی متفاوت را وارد بحث می کنند. دانیل سینگر، تحت تأثیر نگاه بین المللی روزا لوکزامبورگ، در مقاله ی «آیا پرومته دوباره در بند شده؟» پیشنهاد می کند انقلاب را روندی طولانی مدت ببینیم که پیشرفت و عقب نشینی هر دو بخشی از آن اند. کارلوس ویلاس، که ده سال از زندگی اش را در نیکاراگوای انقلابی گذرانده، از تجربه ی مستقیم کشورهای پیرامونی نتیجه می گیرد که انتخاب پیش روی این کشورها میان توسعه ی سوسیالیستی و سرمایه داری نیست، بلکه میان استقلال سوسیالیستی و تبدیل شدن به پیرامون سرمایه داری است. دو مقاله ای که زرافشان به مجموعه افزوده، یکی خلاصه ای است از آخرین کتاب رالف میلی باند، «سوسیالیسم برای عصر تردید» (۱۹۹۴)، از چهره های شناخته شده ی سوسیالیسم دموکراتیک انگلیسی زبان که در مواردی حتی با اصول ارتدوکس مارکسیستی و به ویژه لنینیسم فاصله می گیرد. دیگری نوشته ی ریچارد لوینز، از چهره های مکتب مارکسیستی نیویورک، با نگاهی که مترجم آن را «نگاهی از عمق حضیض» می نامد.