ازل تا ابد

«ازل تا ابد» نوشته ی الهام یکتا درونکاوی رمان «سمفونی مردگان» اثر مشهور عباس معروفی است. نویسنده در این کتاب با نگاهی روان شناسانه و ادبی به بررسی سمفونی مردگان می پردازد و اجزای اصلی آن را از منظر رنگ، اسطوره، زمان بندی، ساختار روایی و شخصیت پردازی تحلیل می کند. در بخش نخست کتاب با عنوان «مرگ رنگ» نویسنده رمان را از دیدگاهی روان کاوانه و بر اساس رنگ، بررسی می کند و به معنا و کاربرد رنگ در فضای روانی شخصیت ها می پردازد. نویسنده بر این باور است که یکی از ابزارهای روان شناسان برای شناخت روان آدمی رنگ است، زیرا اگر چه رنگ واقعیتی است مادی و محسوس، گرایش فرد به رنگی خاص از شرایط روحی ویژه ای حکایت می کند. به زبان ساده وقتی طبیعت رنگی، گرم، هیجان زا و شادی آفرین است، روح فعال و پر تحرک آن را برمی گزیند یا انسان دل مرده و افسرده طالب رنگ های سرد است. در بخش دوم کتاب نویسنده به بازتاب ویژگی های روشنفکرانه دوران معاصر و کاربرد اسطوره می پردازد. او این رمان را کاوشی درباره ی درون و برون روشنفکر قرن حاضر می داند و در عین حال گوشه چشمی به اسطوره ها نیز دارد تا تحلیلش همه ی عصرها و نسل ها را دربربگیرد. او معتقد است که «آینه معروفی زدوده و شفاف است و بی طرفانه آنچه می بیند، بر صفحه کاغذ روان می کند. او ابایی ندارد هنگام عریان کردن ماهیت روشنفکر، زشتی هایش را نیز نمایان کند. او از ضعف ها، اشتباه ها و ناپاکی هایی سخن می گوید که خودخواسته و به عمد نیستند، اما نشان از عدم معصومیت و قصور روشنفکر دارند. معروفی در برابر هر عملکرد روشنفکر رمانش علامت سوال نامرئی می گذارد تا خواننده را به اندیشه وادارد چرا چنین شد و چه باید کرد تا بار دگر چنین نشود. »نویسنده در بخش سوم در رد نظر افرادی که معروفی را متاثر از فاکنر می دانند به مقایسه ی «خشم و هیاهو» و «سمفونی مردگان» دست می زند. «بستر تاریخی سمفونی مردگان» مبحث بعدی کتاب است که در آن خوانش تاریخی- متنی از ریشه ها و زمینه های سمفونی مردگان به دست می دهد. سپس در بخش هایی دیگر به تحلیل شیوه ی نام گذاری مدرن و سنتی می پردازد و از نقش قصه ی ازلی-ابدی و هابیل و قابیل و هستی زنانه در این رمان از دیدگاه ادبی و فلسفی سخن می گوید. بررسی تنها «آیدین» شخصیت اصلی داستان از دیدگاه «لوکاچ»، «رمانتیسم نهفته در اثر»، «سفر به مرز تخیل و واقعیت» از مطالب دیگر این کتاب هستند. «ازل تا ابد» کتابی خواندنی برای دوستداران رمان درخشان عباس معروفی و همچنین علاقه مندان به نقد ادبی و تحلیل روان شناسانه آثار ادبی است.