استبداد شایستگی

مهم ترین منتقد بازار آزاد از درون آمریکا، همواره رو به سوی مفاهیم ویران شده در دست نویسندگان حامی لیبرالیسم و نئولیبرالیسم دارد. مایکل سندل با تعریف هایی که در غرب از مفاهیمی هم چون عدالت، حق، انتخاب، برابری، تساوی بین زن و مرد و... می شود زاویه ی اساسی دارد. او مفاهیمی که در دست و زبان اوباش سرمایه داری از معنا افتاده اند را پیش رو می گذارد و هربار با تحلیل های فلسفی، جامعه شناختی، اقتصادی و تاریخی دقیق و مصداق های روشن، عینی و قابل لمس، به خوبی زیر میز بازی عاشقان هایک و میزس و دیگران می زند. سندل در کتاب «استبداد شایستگی» که در دوران پاندومی کرونا نوشته شده، مضحکه ی شایسته سالاری در دوران غلبه ی اندیشه ی اقتصاددان هایی مثل فردریش فون هایک را بی رحمانه نقد کرده است. هایک که همیشه برای رد گم کنی نام کتاب هایش پر بود از کلمه ی آزادی ولی در نظر و عمل، مدافع و حامی خونخوارهای دیکتاتوری مثل پینوشه و تاچر بود، یکی از مروجین همین شایسته سالاری بود که ادعا داشت بازار آزاد را رها کنیم، هرکسی به اندازه ی شایستگی و جایگاهش حقش را می گیرد! سندل با حرکتی پله به پله و استدلال هایی پشت هم که روند حرکت ما به منجلاب امروز را خوب در خود جای داده و بررسی کرده است، نشان می دهد که چگونه تک تک رفتارهای حاکمان جهان در مسیری بوده که هرگونه همبستگی اجتماعی را از بین برده است. کتاب «استبداد شایستگی: چه بر سر خیر عمومی آمده است؟» بررسی همه جانبه ی وضعیتی ست که در زمانه ی بیماری های همه گیر، فقر، بی آبی، بحران های محیط زیستی، جنگ و تروریسم، خیرخواهی عمومی و ارزش های اخلاقی رخت بر بسته و جایش را منفعت طلبی شخصی و سودمحوری حتی به نابودی جهان گرفته است. اسبتداد شایستگی را برای فهم دقیق و مستدل هرآنچه بر سرمان آوار کرده اند و خواهند کرد، باید خواند، شاید که مقاومتی از پی فهم شکل بگیرد و خشمی الزامی رخ نشان دهد.