اسلام و مدرنیته

کتاب «اسلام و مدرنیته» نوشته عبدالمجید شرفی، به چگونگی تکامل و تطبیق اندیشه اسلامی در پاسخ به چالش ها و فرصت شکل گرفته توسط دنیای مدرن می پردازد. شرفی کتابش را با تعریف مدرنیته و ابعاد مختلف آن از جمله پیشرفت های تکنولوژیکی، تغییرات اجتماعی و تغییر در ساختارهای سیاسی و اقتصادی شروع می کند. او تغییرات را با ارزش ها و شیوه های سنتی اسلامی مقایسه می کند تا خوانندگان آمادۀ دنبال کردن ادامۀ بحث شوند. او سپس مروری تاریخی بر رویارویی جهان اسلام با مدرنیته از دوران استعمار ارائه می دهد. شرفی به این موضوع می پردازد که چگونه استعمار جوامع سنتی اسلامی را دگرگون کرد و اندیشه ها و نهادهای جدیدی را به آن جوامع افزود. این دوره سرآغاز رابطه پیچیده ای بین اسلام و مدرنیته بود که دو ویژگی آن مقاومت و سازگاری بود. از لحاظ فکری و نظری، سه پاسخ عمده توسط روشنفکران اسلامی به مدرنیته وجود داشت: 1. طرد؛ برخی از محققان، مدرنیته را ذاتا با ارزش های اسلامی ناسازگار می دانستند و در صدد رد کامل آن برآمدند. 2. انطباق گزینشی؛ برخی دیگر از پذیرش گزینشی ایده ها و شیوه های مدرن که سودمند تلقی می شدند سخن می گفتند و در عین حال آن هایی را که با اصول اسلامی در تضاد بودند را رد کرده و کنار می گذاشتند. 3. ترکیب؛ گروه سوم با هدف ترکیب آموزه های اسلامی با ایده های مدرن، به دنبال ایجاد چارچوبی جدید و هماهنگ بودند که بتواند چالش های معاصر را حل و فصل کند. نویسنده برای توضیح این سه رویکرد به بیان آرای جداگانۀ متفکران جهان اسلام پرداخته است، مانند جمال الدین افغانی، محمد عبده و رشید رضا که به دنبال تفسیر مجدد آموزه های اسلامی در پرتو دانش و علم مدرن بودند. نویسنده همچنین به لحاظ موضوعی به بررسی تأثیر مدرنیته بر امور حقوق اسلامی، جنسیت، آموزش و سیاست پرداخته است. در پایان، این کتاب برای علاقه مندانی که نسبت به یکی از بغرنج ترین مسائل جهان اسلام، یعنی مواجهۀ اسلام با مدرنیته دغدغه مند هستند، می تواند کتابی مفید، جذاب و خواندنی باشد.