جامعه شناسی کودکی

کودکی، در نگاه رایج، مرحله ای گذرا در مسیر بزرگسالی تلقی می شود؛ دوره ای که فرد هنوز به جایگاه کامل اجتماعی نرسیده و بیشتر در حال یادگیری و آماده شدن برای آینده است. ویلیام. ای. کورسارو در کتاب «جامعه شناسی کودکی» این تصور را کنار می زند و از خواننده می خواهد کودکان را به عنوان اعضای اثرگذار جامعه ببیند. محتوای کتاب در چند بخش اصلی سامان یافته، از جمله: مطالعه ی جامعه شناسی کودکان، کودکان و خانواده ها در زمینه ی تاریخی و فرهنگی، فرهنگ های کودکان و مشکلات اجتماعی و آینده ی کودکی. نویسنده تلاش می کند تصویری از جایگاه کودکان در ساختارهای اجتماعی ارائه دهد. موضوع اصلی کتاب بررسی این پرسش است که کودکان چگونه جهان اجتماعی خود را می سازند، در روابط روزمره مشارکت می کنند و در کنار تأثیرپذیری از نهادهایی مانند خانواده، مدرسه و رسانه، خود نیز بر محیط پیرامونشان اثر می گذارند. نویسنده با فاصله گرفتن از دیدگاه های سنتی، کودکی را پدیده ای اجتماعی و فرهنگی می داند که در هر جامعه و دوره تاریخی شکل متفاوتی پیدا می کند. یکی از مهم ترین ایده های کتاب، توجه به عاملیت کودکان است. در بسیاری از نظریه های کلاسیک، کودکان بیشتر دریافت کنندگان ارزش ها و هنجارهای اجتماعی محسوب می شدند. اما به عقیده کورسارو، آن ها در تعامل با همسالان خود، فرهنگ های خاصی ایجاد می کنند، قواعدی می سازند و به شیوه های مختلف در تغییر زندگی اجتماعی نقش دارند. از این منظر، زمین بازی یا کلاس درس عرصه هایی هستند که در آن ها شکل های پیچیده ای از روابط اجتماعی و فرهنگی پدید می آید. کتاب همچنین به تحول تاریخی مفهوم کودکی می پردازد و نشان می دهد که برداشت جوامع از کودک و نیازهای او همواره ثابت نبوده است. این بحث به خواننده کمک می کند درک کند بسیاری از تصورات امروزی درباره تربیت یا حقوق کودک، محصول شرایط اجتماعی و تاریخی خاص هستند. در کنار این مباحث، موضوعاتی مانند جنسیت، خانواده، آموزش و جهانی شدن نیز در ارتباط با تجربه کودکی بررسی مشوند و تصویری گسترده تر از زندگی کودکان در جهان معاصر به دست می دهند. وقتی کودکان را به عنوان کنشگران اجتماعی در نظر بگیریم، تصویر کامل تری از روابط انسانی، انتقال فرهنگ و شکل گیری هویت های اجتماعی به دست می آوریم. به همین دلیل، اثر کورسارو همچنان یکی از منابع مهم برای اندیشیدن به کودکی و جایگاه آن در جهان امروز به شمار می آید.