حادثه همزاد من است

قفقاز ناحیه ی جغرافیایی بزرگ با اقلیمی حاصلخیز است که حضور و تاثیرش در تاریخ از زمان امپراطوری آشوریان و مادها تا به امروز مستمر بوده و با تنوع زبانی و قومی شگرفش در تمام تاریخش عالمان، صنعتگران و جنگاوران بزرگی داشته است. پس از عهدنامه های گلستان و ترکمنچای و الحاق عمده ی سرزمین های قفقاز به روسیه ی تزاری، جنبش های مترقی و نوگرا در این منطقه شتاب گرفتند و زنان و مردان متجدد و روشنفکری در آن ظهور کردند که نقش بزرگی در تاریخ معاصر از خودشان به جا گذاشتند. تنوع زبانی و ارتباطات بین فرهنگی در قفقاز حیات فکری و فرهنگی عظیمی را موجب شده که روشنفکران چندزبانه ای در آن شکل بگیرند که به زبان های فارسی، ترکی استانبولی، آذری، روسی، ارمنی و... مسلطند و به اکثر این زبان ها بخوانند و بنویسند و همین مهم به دامنه ی تاثیرشان جلوه ای بیشتر از روشنفکران هم عصرشان در مناطق دیگر داده است. خاندان جوانشیر نمونه ی بارز این مهم هستند که اکثر اعضایش با خلق آثاری در حوزه های تاریخ، ادبیات و روزنامه نگاری و حتی حضور پررنگ در عرصه ی سیاست، نقش به سزایی در فرهنگ، اجتماع و سیاست قفقاز، قره باغ، باکو، تفلیس، تبریز و... داشتند. کتاب «حادثه همزاد من است» خاطرات «حمیده جوانشیر» از مهم ترین زنان روشنفکر دویست سال گذشته است که با روشنگری ها، ریزبینی ها و نکته سنجی هایش دریچه ی تازه ای به بسیاری از وقایع پایان قرن نوزدهم و چند دهه ی آغازین قرن بیستم در ایران، ترکیه و روسیه/ شوروی به روی مخاطبش می گشاید. حمیده جوانشیر در قامت پرچمدار حقوق زنان و جنبش های مدنی مربوط به آن، در حادثه همزاد من است با نگاه ژرفش به ماجراها و اتفاقات آن دوره های تاریخی، یکی از معتبرترین اسناد تاریخی را برای ما ارمغان گذاشته که جنگ ها، نسل کشی ها، قیام ها، انقلاب ها و بسیاری وقایع مهم تاریخی آن دوره را در برمی گیرد.