خواب در فنجان خالی

کتاب «خواب در فنجان خالی» نوشته نغمه ثمینی، نمایشنامه ای است منتشرشده در سال ۱۳۹۳ توسط نشر نی که در قطع جیبی و شومیز عرضه شده است. این اثر با روایتی چندلایه و پیچیده، به موضوعاتی همچون هویت، تاریخ، قدرت و جنسیت می پردازد. نمایشنامه در بستر تاریخی عمارت قاجاری روایت می شود و داستان حول محور فرامرز و مهتاب، بازماندگان نسل قاجار، شکل می گیرد. این دو، تنها وارثان خانواده اند که به صورت صوری ازدواج کرده اند تا خانه اجدادی را از انتقال به بیگانگان محافظت کنند. طبق توافق، پس از مرگ «آقاعمه» - عمه پدربزرگشان - قرار است از هم جدا شوند. اما پیچیدگی اصلی زمانی آغاز می شود که آقاعمه بر اثر بیماری «سارماکوپندی» جوان تر می شود و داستان به گذشته بازمی گردد تا روایت اجدادی عمارت را آشکار کند. شخصیت های کلیدی نمایشنامه عبارت اند از: آقاعمه (ماه لیلی)، زنی جسور که در صف اول مشروطه خواهان با لباس مردانه حضور داشت اما در نهایت قربانی قدرت طلبی فرامرزخان کاشف الملک می شود؛ فرامرزخان، مردی با ظاهر روشنفکر و باطن سلطه گر؛ ماهرخ، خواهر آقاعمه که پس از وقایع خانه دچار جنون می شود؛ و نسل جدید یعنی فرامرز و مهتاب که در تلاش برای کشف رازهای تاریخ و هویت خانوادگی خود هستند. تم های اصلی این نمایشنامه به هویت، تاریخ، قدرت، جنسیت و بازخوانی روایت های تاریخی می پردازد. نغمه ثمینی با بهره گیری از تکنیک های مدرن دراماتورژی، شخصیت ها را در موقعیت های بحرانی قرار داده و تحلیل روان شناختی عمیقی از آنان ارائه می کند که مخاطب را به درک بهتر پیچیدگی های داستان و فضای تاریخی اثر سوق می دهد. زبان نمایشنامه ساده اما در عین حال عمیق است و توانسته ارتباط نزدیک و ملموسی با دنیای درونی شخصیت ها برقرار کند. این ویژگی، از نقاط قوت سبک نگارش ثمینی است که فضای دراماتیک اثر را پررنگ تر می سازد. در مجموع، «خواب در فنجان خالی» نمایشی است که با نگاهی نو و چندوجهی به مسائل روان شناختی و اجتماعی درون خانواده و تاریخ، اثری مهم و قابل توجه در ادبیات نمایشی معاصر ایران به شمار می آید. این کتاب برای علاقه مندان به تئاتر و ادبیات نمایشی خواندنی و تأمل برانگیز است.