داستایوسکی و فلسفه

شاید بتوان گفت «جنایت و مکافات»، «ادیپ شهریار» و «هملت»، سه اثر ادبی بزرگ تاریخند که بیشترین ارجاع، اقتباس و بحث و حرف را در پی داشته اند. البته که تفاوت جنایت و مکافات با آن دوی دیگر، در رمان بودنش است؛ رمان در معنای پیشروترین فرم ادبی چند سده ی اخیر. اغراق نیست اگر بگوییم هیچ کشور صاحب تئاتر و سینمایی وجود ندارد که اقتباسی بومی شده یا نشده از رمان بزرگ داستایفسکی را به صحنه نبرده یا اکران نکرده باشد! علاوه بر همه ی اینها، انبوه بحث و نظر، به خاصه فلسفیدن مدام پیرامون راسکولنیکف و نوع مواجهه اش با جهان بیرون و درون خودش، موجب شده که کتاب درخشان نابغه ی روس، در مقام رمانی که جهان پس از خودش را به شکلی بی بازگشت متأثر کرده است، شناخته شود. کتاب «داستایوسکی و فلسفه: جستارهایی درباره ی جنایت و مکافات» چهارمین کتاب از مجموعه ی «ازچشم فلسفه» است که نویسندگان مختلف در هفت جستار سعی کرده اند بازی جنایت و مکافات در زمین فلسفه و فلسفه در زمین رمان را واکاوی کنند. رمان جناب فئودور میخایلاویچ داستایوفسکی، البته که با همه ی فلسفیدن، منظر روانشناختی عمیق و پیشی گرفته از دورانش، هیچ گاه ادبیّتش را ازدست نمی دهد و به همین دلیل است که رمان بزرگ همه ی زمان هاست و کتاب پیش رو، به درستی به جای تحلیل و تفسیر صرف، به گفت وگو با این کتاب پرداخته است.