درآمدی بر فهم ایدئالیسم آلمانی

ایدئالیسم در آلمان به دوره ای پر شکوه از فلسفه اطلاق می شود که با انتشار اثر کبیر کانت، «نقد عقل محض»، آغاز شد و با مرگ هگل پایان یافت. آثار فیلسوفان این دوره در عین سخت خوان بودن و پیچیده بودن، هنوز هم بحثی زنده و پر دامنه در نظریات فلسفی و علوم انسانی امروزه است. کتاب «ایدئالیسم آلمانی» نوشتۀ ویل دادلی، در صدد است تا مضامین پیچیده و سخت فیلسوفان دورۀ ایدئالیسم آلمانی را برای خوانندگان و علاقه مندانی که تا پیش از این آشنایی چندانی با تفکرات این دوره نداشته اند را شرح و توضیح دهد و پاسخ دهد که «چرا اصلا ایدئالیسم آلمانی مهم است؟»ویل دادلی کتاب خود را با مقدمه ای آغاز می کند که در آن پیش زمینۀ تاریخی شکل گیری ایدئالیسم آلمانی قبل از کانت بیان می شود و مطالبی همچون ظهور مدرنیته، مرکزیت یافتن عقل و اهمیت یافتن آزادی مورد بررسی قرار می گیرند. فصل دوم کتاب به ایدئالیسم استعلایی کانت اشاره دارد. ویل دادلی در این فصل به طور روان توضیح می دهد که چگونه کانت حدود شناخت علمی را محدود کرد و همچنین آزادی را به چه نحو تبیین نمود. فصل بعد به مخالفان کانت، به خصوص یاکوبی، پرداخته است و انتقادات آن ها از نظام ایدئالیسم استعلایی کانت را شرح داده است. فصل چهارم کتاب به دیگر فیلسوف بزرگ این دوره، فیشته، اختصاص یافته است. دادلی فیشته را با توجه به اینکه نظام وی، ادامۀ نظام کانتی است که غایت شکل دادن به یک ایدئالیسم کاملا علمی و نظام مند را دارد، توضیح داده است. فصل بعدی کتاب به شلینگ پرداخته است. معمولا سیر تفکری شلینگ را به سه دورۀ متقدم، میانی و متأخر تقسیم می کنند که این کتاب دو دورۀ اول را مختصرا توضیح داده است. فصل ششم کتاب نیز به بزرگترین فیلسوف این دوره، هگل پرداخته است. در نهایت در فصل هفتم و آخر، دادلی به همان موضوعات فصل اول بر می گردد، یعنی عقلانیت، آزادی و مدرنیته و آن ها را با توجه به ایدئالیسم مورد بررسی قرار می دهد. از نکات قابل توجه این کتاب این است که به عنوان یک کتاب آموزشی نوشته شده است. به همین دلیل در پایان هر فصل یک بخش «نتیجه گیری» و همچنین یک بخش «خلاصۀ نکات کلیدی» قرار گرفته است. همچنین این کتاب به معرفی منابع بسیاری برای مطالعۀ بیشتر پرداخته است که علاقه مندان می توانند به آن ها رجوع کنند. با این اوصاف این کتاب منبع مناسبی برای هم دانشجویان و هم علاقه مندان فلسفۀ آلمانی به حساب می آید.