دو نمایش نامه از اوریپید

کتاب «دو نمایش نامه از اوریپید» شامل نمایشنامه های «ایفی ژینا در اولیس» و «ایفی ژینا در میان توری ها» از اوریپید، یکی از بزرگ ترین تراژدی نویسان یونان باستان، است. این دو نمایشنامه دو حلقه ی به هم پیوسته از سرگذشت یک شخصیت اند، یعنی ایفی ژینا، که اگرچه هر یک مستقل نوشته شده اند، در کنار هم روایتی پیوسته از یک خانواده در دل جنگ تروا را بیان می کنند. روایت نمایشنامه ی نخست، «ایفی ژینا در اولیس»، در بندرگاه اولیس آغاز می شود، جایی که ناوگان یونانی پیش از حمله به تروا، به دلیل عدم وزش باد، گرفتار شده است. آگاممنون، فرمانده سپاه، از پیک خبری هولناک می شنود که او را در تنگنایی دردناک انتخاب میان وظیفه ی فرماندهی و عشق پدری قرار می دهد. او برای کشاندن خانواده اش به اردوگاه، به بهانه ای دروغین متوسل می شود؛ بهانه ای که آشیل، جوان ترین و مغرورترین پهلوان یونانی، را بی اجازه ی خودش درگیر می کند. از این نقطه، نمایشنامه به کشمکشی خانوادگی و سیاسی بدل می شود: نامه ای فرستاده می شود، نامه ای ربوده می شود، برادری با برادر درگیر می شود و در اردوگاه، هیاهوی سپاه بر تصمیم های فردی سایه می اندازد. آنچه نمایشنامه را ماندگار کرده، نه فقط کشمکش بیرونی که تحول درونی خود ایفی ژناست، از دختری وحشت زده در ابتدای نمایش تا شخصیتی که در پایان نمایش، انتخابی کاملا غیرمنتظره و بحث برانگیز می کند. نمایشنامه ی بعدی، «ایفی ژینا در میان توری ها»، سال ها بعد از این واقعه را روایت می کند. نمایش در سرزمینی دوردست بر سواحل دریای سیاه روایت می شود که در آنجا ایفی ژینا کاهن معبد آرتمیس است. او وظیفه ای هولناک بر عهده دارد: آماده کردن هر بیگانه ی یونانی که به این ساحل بیفتد برای قربانی شدن به درگاه آرتمیس. نمایشنامه با کابوسی از سوی ایفی ژنا آغاز می شود که او را به این باور می رساند برادرش ارستس مرده است، تصوری که کل فضای احساسی نمایش را رقم می زند. درست در همین حال، دو غریبه ی یونانی به دست نگهبانان توری اسیر می شوند و به معبد آورده می شوند. آنچه از این جا به بعد رخ می دهد، یکی از تأثیرگذارترین صحنه های شناخت و بازشناسی در تراژدی یونان است که اوریپید آن را با تعلیقی تدریجی پیش می برد و نمایشنامه را از یک درام مذهبی و غم انگیز به داستانی از دوستی، وفاداری خانوادگی و تلاش برای فرار از سرنوشتی به ظاهر محتوم بدل می کند. این دو اثر، افزون بر ارزش والای نمایشی شان، الهام بخش آثار متعدد دیگری هم بوده اند، از جمله بازنویسی گوته از «ایفی ژنیا در توری» و اقتباس های سینمایی و ادبی مدرن تر. اثر حاضر به عموم علاقه مندان پیشنهاد می شود.