دکتر

نمایشنامه ی «دکتر» اثر رابرت آیک که در سال ۲۰۱۹ برای نخستین بار در تئاتر آلمیدای لندن روی صحنه رفت، اقتباسی بسیار آزادانه از نمایشنامه ی «پروفسور برناردی» نوشته ی آرتور شنیتسلر (۱۹۱۲) است؛ متنی که با هوشمندی و جسارت به روزرسانی شده تا مسائل هویت، وجدان حرفه ای و فرهنگ لغو در عصر دیجیتال را در قالبی دراماتیک بازتاب دهد. این اثر پس از اجرای موفق اولیه، در سال ۲۰۲۲ به سالن دوک یورک در وست اند لندن منتقل شد و با تحسین گسترده منتقدان و تماشاگران روبه رو گردید. نمایش در حدود دو ساعت و نیم به طول می انجامد و در فضایی مینیمالیستی با بهره گیری از موسیقی زنده و طراحی صحنه ای با حرکت چرخشی اجرا می شود که شتاب عاطفی و تنش فزایندهٔ روایت را تقویت می کند. روایت حول دکتر روث ولف، پزشک یهودی و مدیر یک کلینیک معتبر می گردد که با امتناع از اجازه دادن به یک کشیش کاتولیک برای انجام مراسم مذهبی بر بالین نوجوانی در حال مرگ، باعث ایجاد بحرانی رسانه ای و اجتماعی می شود. واکنش های متقاطع همکاران، سیاستمداران، گروه های فشار و رسانه ها، این رخداد را به مسئله ای پیچیده درباره ی ایمان، هویت، اخلاق حرفه ای و فشار افکار عمومی بدل می سازند. لحن نمایش تحلیلی و صریح است؛ فاقد قضاوت مستقیم اما سرشار از تنش اخلاقی. آیک با استفاده از شیوه ی انتخاب بازیگر بر مبنای جابه جایی جنسیت و نژاد، مخاطب را مجبور می کند تا به پیش فرض های خود درباره هویت و اقتدار بیندیشد. به عنوان نمونه، هویت نژادی شخصیت کشیش تا میانهٔ نمایش فاش نمی شود، و همین تاخیر معنای یک واژه ی به ظاهر خنثی را-وقتی از سوی ولف استفاده می شود-دگرگون می سازد. از منظر مضمونی، نمایش در تقابل میان استقلال فردی و گفتمان جمعی، ایمان و علم، صداقت و مصلحت حرکت می کند. ولف در مرکز این درگیری ها قرار دارد؛ شخصیتی که به مدد بازی قدرتمند جولیت استیونسون، نه تنها به چهره ای تراژیک بدل می شود بلکه با سقوط اخلاقی و حرفه ای خود، دامی را که جامعه برای دگراندیشان پهن کرده آشکار می سازد. شخصیت های پیرامون او، هرچند به نسبت تخت تر طراحی شده اند، اما ابزارهای تئاتریکالی هستند که ساختارهای قدرت و تعصبات نهادی را برجسته می سازند. دکتر پس از اجرا، با تحسین منتقدان مواجه شد. روزنامهٔ گاردین آن را یکی از «درام های پرتنش و اندیشمندانه ی سال» نامید و مجلات تئاتری، آن را نمونه ای از تئاتر سیاسی هوشمند و تأثیرگذار توصیف کردند. این نمایش نامزد دریافت جایزه ی اولیویه در بخش بهترین نمایشنامهٔ جدید شد و استیونسون برای بازی خود جوایز متعددی از جمله جایزه ی حلقهٔ منتقدان را دریافت کرد. رابرت آیک یکی از نوگرایان برجستهٔ تئاتر بریتانیاست که به خاطر اقتباس های معاصرش از متون کلاسیک چون «اورستیا»، ۱۹۸۴ و «ادیپ شهریار» شناخته می شود. در دکتر، او موفق شده تا سنت نمایشی اروپا را به پرسش های اخلاقی و بحران های هویتی امروز پیوند بزند و مخاطب را به بازاندیشی در مورد نقش رسانه، قضاوت عمومی و مرزهای وجدان فردی در دنیای مدرن دعوت کند.