دکه‎ ی بین راه

«دکه ی بین راه» نوشته ی سام شپرد، نمایشنامه نویس و بازیگر آمریکایی و برنده ی جایزه ی پولیتزر برای نمایشنامه ی کودک مدفون، در سال ۱۹۹۶ منتشر شد. این کتاب مجموعه ای است از چندین داستان کوتاه و روایت های خیلی کوتاه که هرکدام می توانند در چند صفحه یا حتی کمتر تمام شوند. بعضی از این تکه ها بیشتر شبیه یک خاطره اند تا داستان، بعضی دیگر مثل دیالوگ یا یادداشتی از یک لحظه ی خاص نوشته شده اند. مکان هایی که در این روایت ها تکرار می شوند هم مشخص اند: جاده های خلوت، متل های ارزان، بارهای کنار بزرگراه، و شهرهای کوچک آمریکا و مکزیک. شپرد این فضاها را طوری توصیف می کند که انگار خودش سال ها در همان جاده ها رانندگی کرده، که البته واقعیت هم همین بوده است. موضوعی که بیشتر از همه در این کتاب برمی گردد، رابطه ی پدر و پسر است؛ آن هم نه رابطه ای گرم و ساده، بلکه رابطه ای که پر از فاصله، خشونت یا الکلیسم پدر است. در یکی از داستان ها پسری به یک مهمانخانه ی متروک می رود تا تشک سوخته ای را تحویل بگیرد؛ همان تشکی که پدر الکلی اش روی آن، در آتش، جانش را از دست داده. این جور تصویرها زیاد در کتاب دیده می شوند: مرگ ناگهانی، بدون مراسم و بدون توضیح زیاد، انگار بخشی عادی از زندگی روزمره باشد. در کنار اینها تنهایی هم مضمون مهمی است؛ آدم هایی که همدیگر را دوست دارند اما نمی توانند کنار هم بمانند، و مردهایی که یاد گرفته اند احساسشان را پنهان کنند و بار دردشان را به تنهایی حمل کنند. این تصویر از مردانگی آمریکایی، جایی که ضعف نشان دادن جایی ندارد، در بیشتر داستان ها به چشم می خورد. جاده در این کتاب بیشتر شبیه یک حالت ذهنی است؛ آدمی که نمی داند دقیقا به کجا می رود و چرا در حرکت است. همین سرگردانی حس اصلی کتاب را می سازد. یکی از داستان ها درباره ی دو بچه است که یک گرگ را که با سفارش پستی خریده اند بزرگ می کنند؛ داستانی که در نگاه اول عجیب به نظر می رسد، اما در کنار بقیه ی روایت ها معنای خودش را پیدا می کند. چند داستان دیگر هم به تجربه ی شخصی شپرد در دنیای بازیگری و سینما برمی گردند؛ او که خودش سال ها در فیلم ها بازی کرده، این تجربه ها را با نگاهی گاهی طنزآمیز و گاهی بدبینانه وارد کتاب می کند. این بخش ها نشان می دهند که هالیوود برخلاف تصویر براقش، می تواند فضایی پوچ و خسته کننده هم باشد. نکته ای که خواندن کتاب «دکه ی بین راه» را کمی خاص می کند، نثر شپرد است؛ خشک، کوتاه، تصویری و گاهی طوری نوشته شده که بعد از تمام کردن یک داستان، خواننده دقیقا نمی داند چه اتفاقی افتاد. اما حال وهوای همان داستان در ذهن می ماند، حتی اگر جزئیاتش فراموش شود.