زندگی من

کتاب « زندگی من» اثر مارک شاگال، خودزندگینامه ای شاعرانه و تصویری است که هنرمند بزرگ روسی-یهودی در اوایل دهۀ ۱۹۲۰، در دوران اقامتش در برلین، به زبان روسی نوشت و بعدها به فرانسه ترجمه شد. این کتاب نه تنها بازگویی زندگی شاگال تا آن زمان است، بلکه نوعی سفر درونی در حافظه، ریشه ها و خاستگاه های هنری او به شمار می آید؛ سفری میان واقعیت و خیال، میان جهان ملموس و جهان رنگ و نور. شاگال کتاب را با بازگشت به دوران کودکی خود در شهر کوچک ویتبسک آغاز می کند؛ شهری که در سراسر آثارش حضوری ماندگار دارد. او تصویری زنده از محله های یهودی، آیین ها و عطر زندگی روزمره ارائه می دهد: پدرش که در کارخانه ماهی شور کار می کرد، مادرش که با مهر و صبوری در خانه مراقب بود، و فضایی آکنده از موسیقی، قصه گویی و مناسک مذهبی. همین بستر فرهنگی، ریشه تخیل بصری او را شکل می دهد. در بخش های بعد، شاگال به دوران جوانی اش در سنت پترزبورگ و سپس سفر به پاریس می پردازد؛ جایی که برای نخستین بار با جنبش های هنری نوگرا چون کوبیسم و فوویسم آشنا می شود. او پاریس را به عنوان مکانی یاد می کند که «آسمانش نیز به رنگ آبی دیگری می درخشد». در کنار این تجربه ها، عشق او به «بلا» همسر آینده اش در متن حضوری پررنگ دارد و به نوعی نیروی الهام بخش در سراسر زندگی و آثارش بدل می شود. شاگال وقایع را نه بر اساس توالی زمانی، بلکه بر پایه ی حس و تصویر بازگو می کند. گاه خاطره ای کوتاه ناگهان به صحنه ای کامل از تابلوهایش بدل می شود؛ گاه رویدادی واقعی به رویا یا افسانه تبدیل می گردد. او در متن همان کاری را می کند که در نقاشی هایش انجام می دهد: ترکیب واقعیت با خیال، تا حقیقتی عمیق تر از زندگی را نشان دهد. شاگال نشان می دهد که ریشه های هنرمند نه در مکان، بلکه در احساسی از تعلق و در خاطراتی است که هرگز از ذهن پاک نمی شوند. این کتاب، سفری است به سرچشمه های رنگ و رویا؛ جایی که زندگی و هنر در هم حل می شوند و خواننده را به دنیای درونی یکی از خیال انگیزترین نقاشان قرن بیستم فرامی خواند.