سانشوی مباشر نوولا

افسانۀ هزار سالۀ بردگی آنجیو و زوشیو، که با داستان سانشوی مباشر اوگای موری در سال 1915 و فیلم کنجی میزوگوچی در سال 1954 شناخته شد، نه فقط به خاطر پیشینۀ دورودرازش بلکه به خاطر سازگاریش با قرن ها بازنگری و بازگویی مورد توجه قرار گرفته است. با طیب خاطر می توان گفت که اگر اوگای موری این افسانه را در قالب نثر امروزی نمی ریخت، میزوگوچی داستان سانشو را در هیئت فیلم بازگو نمی کرد. سانشوی مباشر رمانس جدایی و میل به رجعت است، میلی که این افسانه را در قرن بیستم به سمت دو بازگویی با سبک های مختلف سوق داده، یکی سنتی و دیگری مدرن؛ زیرا هر دو، یعنی افسانۀ پریان و ملودرام، در مورد مراحل گذار زندگی افراد در نقش اعضای خانواده، پیش فرض های مشترکی دارند. همۀ نسخه ها از تبعید سیاسی می آغازند؛ بنابراین، جای تعجبی ندارد که سیاستْ داستان را در راستای اهداف خود به خدمت گرفته باشد. با اینکه گفتمان عمومی این حکایت را مفید دانسته، اما باید بدانیم که این فقط کشمکش آدم ها و دولت ها در روایت نیست که داستان را زنده نگه داشته است. جامعۀ متصور اوگای برای اصلاح فقط کافی است چشمانش را باز کند؛ یعنی به تصحیح نیاز دارد، نه برچیدن.

نکوداشت های این کتاب نیز بر دیدگاه های سیاسی اوگای موری با خدمتش به عنوان افسر پزشک ارتشی در عصر ماجراجویی های استعماری ژاپن در تایوان و منچوری هم خوانی داشت. ترکیب مشابه نئوکنفوسیانیسم و ناسیونالیسم، که پایه های فلسفی امپریالیسم ژاپن را تشکیل می داد، نیروی وجودی رکیشی مونوگاتاری بود. روایت او از «سانشوی مباشر » مجذوب حکومت امپراتوری است، قدرتی که تعبیر نئوکنفوسیانیسم از آن تجاوز ژاپن به دیگر بخش های آسیا را مشروعیت می بخشید. بازآفرینی تاریخ به دست اوگای در قالب داستان مدرن پیش درآمد تلاش ناسیونالیست ها در دهۀ 1930 برای بازآفرینی ژاپن مدرن در چارچوب گذشته ای نئوکنفوسیوسی بود که ایدئولوژی آن می خواست از حکومت سلسله مراتبی در برابر قوای بیگانۀ لیبرالیسم محافظت کند تاکید می کنند.