سرقت

رمان «سرقت» که در سال ۱۹۶۴ منتشر شد، یکی از جسورانه ترین و ساخت یافته ترین آثار در مجموعه ی پارکر، خلق ریچارد استارک (نام مستعار دونالد ای. وستلیک)، به شمار می رود. این بار، پارکر نه برای یک سرقت بانکی یا حمله به کاروان نقدی، بلکه برای چپاول کل یک شهر کوچک در داکوتای شمالی به نام «کوپر کنیون» نقشه می کشد؛ شهری در انزوا، با شب هایی خاموش و انتظاماتی شکننده. ایده اولیه از مردی به نام ادگارز می آید، اما آنچه طرح را ممکن می کند، همان چیزی است که وستلیک در تمام آثارش از پارکر ساخته: ذهنی سرد، محاسبه گر و فاقد هرگونه عاطفه ی زائد. در این روایت، پارکر تیمی متشکل از دوازده سارق حرفه ای گرد می آورد؛ از متخصص گاوصندوق و راننده ی فرار گرفته تا آلن گروفیلد، بازیگر-دزدی که بعدها شخصیت مستقل خود را در مجموعه ای جداگانه خواهد یافت. نقشه این است: در تاریکی شب، با هماهنگی دقیق، تمام مراکز کلیدی شهر-دو بانک، یک جواهرفروشی و خزانه ی کارخانه را هم زمان بزنند، درحالی که مردم و پلیس حتی فرصت واکنش نداشته باشند. آنچه اما رمان را به سطحی فراتر از «سرقت گروهی» می برد، نه فقط جسارت ایده، بلکه ساختار دقیق آن است: طرح، استخدام، اجرا و فرار، همچون قطعات یک ماشین چیده می شوند و در دل هر مرحله، تنش به طرز مهندسی شده ای افزایش می یابد. وستلیک در این اثر، وفادار به سبک موجز، خشک و ضرب آهنگ دار خود باقی می ماند. زبان روایت بدون زوائد است؛ جملات کوتاه اند، گفت وگوها هدفمند، و روایت، با تمرکز کامل بر کنش پیش می رود. هیچ تأمل اخلاقی، هیچ احساساتی گری یا رمانتیسمی در کار نیست. مرگ، خیانت، فروپاشی روانی برخی از اعضا، همگی به عنوان وقایع طبیعی عملیات ثبت می شوند، نه بحران هایی اخلاقی. پارکر حتی در دل آشوب نیز مانند یک ماشین تصمیم می گیرد: تحلیل، ارزیابی، حذف عنصر ضعیف، ادامه ی برنامه. در عین حال، وستلیک با این رمان گامی فراتر از تکرار فرمول آشنای سرقت و فرار می گذارد. او دنیای پارکر را گسترش می دهد، مخاطرات را چندلایه می کند و خواننده را با پویایی های گروهی، تنش درونی تیم و نیز پیچیدگی کنترل عملیات آشنا می سازد. ابداع طرحی برای «دزدی از کل شهر» تنها یک بدعت در داستان گویی نیست، بلکه بازتابی از جاه طلبی ساختاری نویسنده و درک او از شدت گیری خشونت درون سرمایه داری است: پارکر همچون چهره ای آینه وار، بی عاطفه اما دقیق، بازتاب همان نظامی است که در آن می زید. «سرقت» به درستی یکی از محبوب ترین و تحسین شده ترین آثار مجموعه پارکر محسوب می شود. نویسندگانی چون استیون کینگ و المور لئونارد آن را الگویی برای ساخت شخصیت های سرد و روایت های بدون ایدئولوژی دانسته اند. در دل این رمان، پارکر نه فقط یک دزد، بلکه فرمانده ای در دل میدانی جنگی است؛ کسی که با مهندسی دقیق، شهری را در دل شب تسخیر می کند و صبح فردا، به شکلی سرد و آرام، ناپدید می شود.