صدای دست ها

تصور کنید در جامعه ای زندگی می کنید که نشنیدن صداها شما را از دیگران جدا نمی کند و حرکت دست ها در هوا، درست مثل کلمات جاری روی زبان، ملموس و بدیهی است؛ کتاب «صدای دست ها» نوشته ی آن کلر لزوت دست کم در بخش نخست خود، ما را به درون چنین فضایی در سال ۱۸۰۵ می برد. این رمان تاریخی نوجوانانه که بر بستری واقعی از تاریخ جزیره ی مارتاز واین یارد در ماساچوست شکل گرفته، روایتگر زندگی دختر یازده ساله ای به نام مری لمبرت است. لزوت که خود از بدو تولد با ناشنوایی زندگی کرده، در این اثر تجربه ای کاملا درونی و دست اول از این زیست متفاوت ارائه می دهد تا خواننده متوجه شود چطور یک جهش ژنتیکی گسترده در این منطقه ی ساحلی، مرز میان افراد شنوا و ناشنوا را به طور کامل از بین برده است. در این جغرافیای کوچک ناشنوایی به هیچ وجه یک معلولیت، نقص یا سد ارتباطی به شمار نمی آید، بلکه خصیصه ای عادی مانند رنگ چشم است که تمامی ساکنان جزیره را وادار کرده برای گفتگو با یکدیگر، یک زبان اشاره ی بومی و مشترک را بیاموزند. مری در میان این آرامش ساحلی، با شعر، طبیعت و پیوندهای عمیق محلی روزگار می گذراند، هرچند که سایه ی سنگین مرگ برادر بزرگترش هنوز بر خانه ی آن ها سنگینی می کند و خانواده ی لمبرت را در نوعی سوگ و تاریکی فرو برده است. تعادل و امنیت این بهشت کوچک اما با ورود یک غریبه ی مرموز و جاه طلب به نام اندرو نوبل که به عنوان یک دانشمند جوان پا به جزیره می گذارد، کاملا به هم می ریزد. او با نگاهی سرد به جامعه ی بومی نگاه می کند و هدفش پیدا کردن یک دلیل علمی برای علت شیوع ناشنوایی در این منطقه است. ورود این پژوهشگر، فضای داستان را از یک روایت آرام روزمره به یک درام پرکشش، نابرابر و تنش آلود تبدیل می کند؛ چرا که او مری و دیگر ساکنان ناشنوا را نه به عنوان انسان هایی مستقل و کامل، بلکه به چشم نمونه های آزمایشگاهی عجیب و ابژه های علمی می بیند. او مری را می رباید تا در بوستون به عنوان یک نمونه ی زنده روی او آزمایش کند و او را به جامعه ی شنواها نشان دهد. با این واقعه زندگی دخترک وارد فاز جدیدی از مبارزه برای بقا، کشف آزادی و بازگشت به خانه می شود. نویسنده در این رمان نوجوانانه، به شکل ظریفی دست به بازتعریف مفهوم معلولیت می زند و به مخاطب نشان می دهد که این محدودیت ها بیشتر از آنکه ناشی از فیزیولوژی بدن باشند، توسط نوع نگاه جامعه و ساختارهای حاکم بر آن ساخته می شوند. تا زمانی که مری در جزیره ی خود حضور دارد و همه زبان اشاره بلدند، او عملا هیچ محدودیتی ندارد؛ اما به محض اینکه به اجبار درون جامعه ی شنوا پرتاب می شود، نقص ها و دیوارهای ارتباطی خود را نشان می دهند. کتاب «صدای دست ها» علاوه بر بررسی فرهنگ ناشنوایان و اهمیت زبان نشانه ها، دامنه ی نگاه تاریخی خود را گسترش می دهد و به موضوعات عمیق تری مثل استعمار، نژادپرستی و ظلمی که در آن دوران به بومیان قبیله ی وامپانواگ و برده های سیاه پوست روا داشته می شد نیز وارد می شود.