ضد یادها

«ضد یادها» عنوان کتابی از مسعود بهنود، روزنامه نگار و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران است که حاصل سال ها یادداشت برداری روزانه ی او از دیدارها، گفت وگوها و رخدادهایی است که در مسیر فعالیت مطبوعاتی اش تجربه کرده. این یادداشت ها که در طول نزدیک به سه دهه در دفترچه ای شخصی نوشته شده بودند، بعدها گزینش و در قالب کتابی با ساختاری غیرخطی منتشر شدند؛ اثری که نشر علم آن را روانه ی بازار کرده و در حجمی نزدیک به چهارصد و چهل صفحه در اختیار خواننده قرار می دهد. نام کتاب به گفته ی خود نویسنده از عنوان اثر شناخته شده ی آندره مالرو یعنی «ضدخاطرات» وام گرفته شده است. بهنود این عنوان را برگزیده چون نوشته هایش را نه خاطره ای منسجم و کلاسیک می داند و نه یادداشت روزانه به معنای متعارف آن، بلکه چیزی میان این دو گونه؛ مجموعه ای از برش های کوتاه که هرکدام، بی ارتباط مستقیم با بخش پیش و پس از خود، گوشه ای از یک دیدار، یک برخورد یا یک لحظه ی تاریخی را ثبت می کنند. همین بی نظمی عمدی در چینش مطالب، یکی از ویژگی های شاخص کتاب است؛ خواننده به جای دنبال کردن یک روایت پیوسته، با قطعاتی مستقل روبه رو می شود که هرکدام می توانند به تنهایی خوانده شوند. بخش قابل توجهی از این یادداشت ها به دوران کودکی نویسنده و برخی رخدادهای مهم تاریخ معاصر ایران گره خورده است؛ رخدادهایی که به گفته ی بهنود در شکل گیری نگاه او به زندگی و تاریخ تأثیرگذار بوده اند. در کنار این خاطرات شخصی، کتاب به برخوردها و شنیده های نویسنده درباره ی چهره های گوناگونی می پردازد که در طول سال های فعالیت روزنامه نگاری با آن ها آشنا شده یا درباره شان چیزی شنیده است؛ از چهره های سیاسی و فرهنگی گرفته تا افراد کمترشناخته شده ای که هرکدام به نوعی در حافظه ی نویسنده ماندگار شده اند. برخی از این نام ها به همان شکل اصلی حفظ شده و برخی دیگر به دلایلی که نویسنده مشخص نکرده، تغییر یافته اند. سبک نگارش بهنود در این کتاب همان طور که در دیگر آثارش نیز دیده می شود، بیشتر به روایت گری نزدیک است و ارزش اصلی این کتاب در نحوه ی بازآفرینی فضا، لحن گفت وگوها و جزئیات انسانی رخدادهاست. «ضد یادها» برای خوانندگانی مناسب است که به تاریخ معاصر ایران از دریچه ای شخصی و غیررسمی علاقه دارند و ترجیح می دهند به جای مطالعه ی یک روایت پیوسته و زمان مند، با تکه های پراکنده ای از خاطره و مشاهده روبه رو شوند که در کنار هم تصویری چندپاره اما زنده از یک دوره و آدم هایش می سازند.