ظهور اسلام

کتاب «برآمدن اسلام» نوشته ی وستا سرخوش کرتیس، اثری است که به بررسی یکی از مهم ترین دوره های گذار در تاریخ ایران می پردازد: فرآیند پیچیده ی تغییرات فرهنگی، دینی و سیاسی که از فروپاشی امپراتوری ساسانی تا تثبیت حکومت اسلامی را در بر می گیرد. نویسنده کتاب می کوشد تا با نگاهی فرهنگی، به تداوم ها و گسست های میان ایران پیش از اسلام و ایران اسلامی بپردازد. کرتیس توجه ویژه ای به میراث ماندگار فرهنگ ساسانی دارد. او می نویسد با وجود فتح نظامی و تغییر دین رسمی، بسیاری از ساختارهای اداری، سنت های درباری، نمادهای هنری و حتی جهان بینی ایرانی، نه تنها از میان نرفت، بلکه در بطن تمدن جدید اسلامی جذب شد و به شکل گیری هویت فرهنگی منحصربه فرد ایران پس از اسلام کمک کرد. این کتاب به خوبی نشان می دهد که چگونه دیوان سالاری ساسانی، الگویی برای دستگاه خلافت شد و چگونه هنرمندان و صنعتگران ایرانی، سنت های هنری خود را با مضامین و نقوش اسلامی درآمیختند. کتاب همچنین به مسئله ی تغییر دین نیز با نگاهی ظریف و چندلایه می پردازد. کرتیس از یک تصویر ساده انگارانه از اسلام آوردن اجباری و سریع پرهیز می کند و در عوض، این فرآیند را به عنوان یک دگرگونی تدریجی و پیچیده به تصویر می کشد که در مناطق مختلف و در میان طبقات اجتماعی گوناگون، با سرعت و انگیزه های متفاوتی رخ داده است. او به مقاومت های فرهنگی و شورش های محلی که ریشه در باورهای قدیمی داشتند نیز اشاره می کند و نشان می دهد که چگونه آموزه های زرتشتی تا قرن ها پس از فتح اعراب، به حیات خود ادامه دادند. کتاب همچنین به تحلیل شواهد باستان شناسی، به ویژه سکه ها و آثار هنری، می پردارد. کرتیس، که خود یک سکه شناس و متخصص هنر ایران باستان است، از این اسناد خاموش به قول خودش، برای بازسازی تاریخ فرهنگی آن دوره بهره می برد. برای مثال، او نشان می دهد که چگونه سکه های اعراب در دوره ی اولیه، همچنان از تصاویر و نمادهای پادشاهان ساسانی تقلید می کردند، که این خود گواهی بر تداوم نفوذ فرهنگی ایران است. در نهایت، «برآمدن اسلام» یک تحلیل مناسب از دوره ی سرنوشت ساز در تاریخ ایران است. این کتاب برای خوانندگانی نوشته شده است که به دنبال درک ریشه های فرهنگی هویت ایرانی اسلامی هستند. وستا سرخوش کرتیس بصورت مستند مستند، نشان می دهد که تاریخ ایران، داستان یک گسست ناگهانی نیست، بلکه روایتی از تداوم میراث ایران باستان، در دوران اسلامی است.