فضا به مثابه ی پشتیبان

کتاب «فضا به مثابه ی پشتیبان» نوشته فوآد فراهانی، نگاهی تازه و تحلیلی به هنر مدرن از زاویه پدیدارشناسی دارد؛ یعنی آن گونه که فضا، نور و تجربه زیسته در هنر به کار گرفته می شوند تا مخاطب نه فقط تماشاگر، که درگیر و شریک اثر شود. این کتاب حاصل سال ها تجربه و پژوهش نویسنده در عرصه های گرافیک، نقاشی، مجسمه سازی و فیلم سازی است؛ هنرمندی که هم زمان با تجربه ی عملی، دل در گرو نظریه پردازی نیز دارد. کتاب دو فصل اصلی دارد. در فصل نخست با عنوان «اتوپیای کانستراکتیویسم»، نویسنده به جنبشی هنری می پردازد که در اوایل قرن بیستم، در روسیه، هلند و آلمان شکل گرفت و با تأکید بر ساختار، نظم و سادگی، به دنبال نوعی تجربه بی واسطه از واقعیت بود. فراهانی این جنبش را از منظر پدیدارشناسی تحلیل می کند و نشان می دهد چگونه فرم می تواند زبان تجربه باشد. فصل دوم، به جنبش «نور و فضا» در دهه ی ۱۹۶۰ کالیفرنیا می پردازد؛ جنبشی کمتر شناخته شده در ایران که هنرمندانش با بهره گیری از رسانه هایی مانند نور، آینه، مه و فضاهای مینیمال، اثری خلق می کردند که مخاطب را درگیر حس و ادراک می کرد. نویسنده با معرفی این هنرمندان، پنجره ای به افق های کمتر دیده شده ی هنر معاصر باز می کند. در قلب این کتاب، پدیدارشناسی به عنوان روشی برای فهم مستقیم و بی واسطه از جهان، نقش محوری دارد. فراهانی نشان می دهد که هنر مدرن، برخلاف تصور رایج، صرفا مفهومی یا انتزاعی نیست؛ بلکه گاه از خود تجربه ی فیزیکی و زیسته سخن می گوید. او می نویسد هنر می تواند به جای بازنمایی واقعیت، خود واقعیت را به ما بچشاند؛ از خلال فضا، نور و ادراک. فضا به مثابه ی پشتیبان کتابی ست برای آن ها که می خواهند هنر را نه فقط ببینند، بلکه بفهمند و حس کنند. این کتاب می تواند برای دانشجویان هنر، فلسفه، معماری و برای همه علاقه مندان به تجربه های ناب هنری، دریچه ای تازه باشد. اثری که با نثری سنجیده، اما روان، میان نظر و عمل، بینش و احساس، پلی خلاق می زند.