فقیه اصلاحگر

آیت الله شیخ محمد خالصی زاده از فقیهان شیعه است که در دوره ی جنگ جهانی اول و مبارزات ضد بریتانیایی در عراق نقش مهمی داشت. از همین رو به ایران تبعید و تا سالیان طولانی از بازگشت به زادگاهش محروم ماند. خالصی زاده خیلی زود در فضای سیاسی ـ اجتماعی ایران آوازه یافت. چنان که در ماجرای جمهوری خواهی سخنانش شوری علیه آن برانگیخت. تأثیرگذاری او تنها محدود به حوزه ی سیاست نبود و در حوزه ی اندیشه ی دینی به اصلاحگری و خلوص گرایی باور داشت. مفاهیم و ایده هایی مانند حقیقت حجاب، سازگاری دین و علم، خرافه زدایی از عزاداری ها، تشیع صفوی و … که برای نخستین بار در حوزه ی اندیشه ی دینی بیان کرد، بعدها در میان فقیهان نواندیش و روشنفکران دینی مانند مرتضی مطهری، حسینعلی منتظری، مهدی بازرگان و علی شریعتی پیروانی یافت. ایده ی وحدت اسلامی او نیز متفاوت از اتحاد اسلام سیدجمال الدین اسدآبادی مبتنی بر فقه بود. برخلاف حوزه ی اندیشه اما زندگی سیاسی اش با تلاطمات و نوساناتی همراه بود. از همین رو در طول حیاتش متحدان و مخالفانی متفاوت و ناپایدار داشت و بخش مهمی از زندگی اش در حبس و تبعید گذشت. منبع: سایت نشر نی