فلسفه ها و فرهنگ ها

فریدریک کاپلستون، با مجموعۀ تاریخ فلسفه اش در ایران معروفیت زیادی دارد. کتاب «فلسفه ها و فرهنگ ها» تشکیل شده از مجموعه سخنرانی های او در سال 1978 است. او در این کتاب از این تز دفاع می کند که فلسفه ورزی یک عمل جدا افتاده از جامعه به عنوان یک کار ثابت نیست، بلکه اتفاقا هر فلسفه ای تحت تأثیر شرایط فرهنگی و تاریخی خود است و نتیجتا پویا و متکثر است که چالش های خاص وجود انسانی را بازنمایی می کند. به طور کلی این کتاب دارای هشت فصل است که در هر فصل به جنبه های مختلف رابطۀ فلسفه و فرهنگ های مختلف پرداخته می شود. در فصل اول کاپلستون به توصیف رابطۀ بین فلسفه و دین، تاریخ و علم می پردازد. فصل دوم کتاب به فرهنگ و آیین های هندی مانند برهمن و چگونگی تأثیر آن بر فلسفۀ هندی اختصاص یافته است و در فصل بعد فرهنگ و اخلاقیات چینی، شامل بودیسم، تائوئیسم و آراء کنفوسیوس مورد بررسی و مداقه قرار گرفته است. کاپلستون سپس به سراغ ادیان ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) می آید و توضیح می دهد که چگونه این ادیان منجر به توسعۀ فلسفه در خاورمیانه و همچنین در غرب شده اند. پس از این بررسی های تاریخی جداگانه، در فصل بعدی کتاب، کاپلستون به مقایسۀ بین فلسفۀ یونان باستان و قرون وسطی می پردازد و تفاوت ها و شباهت های آن دو را که تحت تأثیر فرهنگ و جوامع مختلف بوده است را برجسته می نماید. فصل ششم کتاب بررسی فرهنگ و فسلفه در دوران رنسانس تا عصر روشنگری پرداخته است و سپس در فصل هفتم مسائل فلسفی معاصر مانند اگزیستنسیالیسم، فلسفۀ تحلیلی، پدیدارشناسی و مارکسیسم از جهت ارتباطشان با جامعه ای که در آن شکل گرفته اند موشکافی می گرددند. در فصل آخر نیز کاپلستون به تبیین ضرورت ارتباط بین فرهنگ های مختلف و گفتگو بین وجه نظرهای فلسفی متفاوت برای پیشرفت آیندۀ فلسفه می پردازد. به طور کلی این کتاب مجموعه ای ارزشمند از نظریات و بررسی های تاریخی فردریک کاپلستون است که تسلط و دانش زیادی دربارۀ تاریخ و فلسفه دارد. همچنین از آن جهت که کتاب از سلسله سخنرانی های کاپلستون تدوین شده است متنی خوانا و روان دارد که خواننده را همراه خود می کشاند و او را با ابعاد فلسفی فرهنگ های شرقی، غربی و خاورمیانه و عصر جدید آشنا می کند.