قدرت شکننده آمریکا

کتاب «قدرت شکننده آمریکا» نوشته ی نوام چامسکی و ویجی پراشاد، تلاشی برای فهم جایگاه ایالات متحده در جهان پس از دو دهه جنگ های موسوم به «مبارزه با تروریسم» است. کتاب حاضر در سال 2022 و در واکنش به خروج آمریکا از افغانستان، پس از سال ها جنگ، منتشر شد. تصاویر فرودگاه کابل در تابستان ۲۰۲۱ برای بسیاری از ناظران یادآور پایان یک دوره بود. نویسندگان از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان آغاز می کنند، اما بحث به سرعت به پرسش های بزرگ تری درباره ی قدرت، امپراتوری، هژمونی و آینده ی نظم جهانی کشیده می شود. به باور نویسندگان، مسئله فقط شکست آمریکا در یک مداخله ی نظامی در افغانستان نبود؛ آنچه اهمیت داشت آشکار شدن محدودیت های قدرت کشوری بود که دهه ها خود را بازیگر مسلط نظام بین الملل می دانست. کتاب می کوشد نشان دهد که افغانستان حادثه ای استثنایی نیست، بلکه باید آن را در کنار عراق و لیبی قرار داد؛ سه نمونه که به باور نویسندگان، شکاف میان اهداف اعلام شده ی سیاست خارجی آمریکا و نتایج واقعی آن را آشکار می کنند. البته افول قدرت آمریکا لزوما به معنای فروپاشی آن نیست. نویسندگان استدلال می کنند که ایالات متحده همچنان قدرتمندترین بازیگر جهان باقی مانده، اما توانایی آن برای شکل دادن یک جانبه به رویدادهای جهانی کاهش یافته است. از این منظر، خروج از افغانستان نه یک حادثه ی منفرد، بلکه نشانه ای از دگرگونی توازن قدرت در جهان معاصر است. افزون بر این مباحث، نویسندگان کوشیده اند تا میان جنگ های خارجی و بحران های داخلی در ایالات متحده پیوند برقرار کنند. از نگاه آنان، هزینه های هنگفت نظامی، فرسایش نهادهای دموکراتیک، افزایش نابرابری و بحران های اجتماعی در داخل آمریکا را نمی توان از سیاست های بین المللی آن جدا کرد. در مجموع، هرچند حجم نسبتا کم کتاب باعث شده بسیاری از موضوعات مهم تنها به اجمال بررسی شوند، با این حال، هدف اثر نیز ارائه ی تاریخ جامع این جنگ ها - لیبی، افغانستان، ویتنام و عراق- نیست، بلکه طرح مجموعه ای از تحلیل های بنیادی درباره ی قدرت شکننده ی آمریکا در دوران معاصر است.