قره باغ،باغی بزرگ

«قره باغ، باغی بزرگ» کتابی نوشته حامد خسروشاهی است. این اثر در دسته ادبیات سفرنامه ای قرار می گیرد و موضوع آن سفر گروهی پنج نفره به جمهوری آذربایجان است. این کتاب بیش از آنکه تاریخ قره باغ و جدایی آن از ایران را بررسی کند به زندگی اجتماعی، فرهنگی و مذهبی مردم این منطقه در عصر حاضر می پردازد. مذهب، رابطه مردم آذربایجان و قره باغ با ایران، فرهنگ مردم، بازدید از مساجد و موزه ها موضوعاتی هستند که نویسنده از سفر خود به آذربایجان و به ویژه قره باغ مورد بررسی قرار داده است. نویسنده در «قره باغ، باغی بزرگ» تلاش می کند تصویر آذربایجان را فقط در تحلیل حکومت و موقعیت سیاسی این منطقه توصیف نکند و بیش از آن به زندگی اجتماعی مردم و نوع حضور آن ها در جامعه بپردازد. کتاب از جایی آغاز می شود که نویسنده و همراهانش از مسیر ارمنستان به قره باغ سفر می کنند. ماموران مرزی درباره سفر قبلی آن ها به این منطقه پرسش می کنند. نویسنده از پرسش ماموران می فهمد که موضوع قره باغ همچنان از اهمیت خاصی برای دو کشور ارمنستان و آذربایجان برخوردار است. از همین جا قره باغ برای نویسنده تبدیل به پرسشی بزرگ می شود. او در خیابان ها، بناهای تاریخی، مساجد و موزه ها در پی آن است تا دریابد که؛ چرا قره باغ مهم است؟ نویسنده در مشاهدات خود پی در پی میان تجربه خود از برخورد با جامعه آذربایجان و تاریخ در رفت و آمد است. در نتیجه او پس از بازدید از فضایی فرهنگی به سراغ ریشه های تاریخی آن هم می رود و شرحی کوتاه از آن ارائه می کند. به همین دلیل قره باغ از نظر نویسنده فقط نام یک منطقه نیست بلکه دروازه ای برای شناخت تاریخ، هویت و سیاست منطقه قفقاز و همچنین ایران است.