مرگ در پاییز

مرگ در پاییز نمایشنامه ای است از اکبر رادی در سه پرده: «محاق» (۱۳۴۴) و «مسافران» (۱۳۴۵) و «مرگ در پاییز» (۱۳۴۵). این نمایشنامه دارای فضای محلی و روایت زندگی مردمان گیلک می باشد. پردهٔ «محاق» نوشته و منتشرشده به سال ۱۳۴۴ در مجلّهٔ پیام نوین و پرده های «مسافران» و «مرگ در پاییز» نوشته و منتشرشده به سال ۱۳۴۵ در همین مجلّه است. نمایشنامه نخستین بار به طور کامل در قالب یک کتاب در سال ۱۳۴۹ توسّط انتشارات رز چاپ شد. نویسنده نمایشنامه را در بهار ۱۳۵۶ بازنوشت. اکبر رادی (۱۰ مهر ۱۳۱۸ – ۵ دی ۱۳۸۶) نمایشنامه نویس و داستان نویس معاصر ایرانی بود. رادی یکی از مهم ترین نمایشنامه نویسان تاریخ زبان فارسی به شمار می رود. رادی را اغلب به رئالیسم انتقادی منتسب می کنند، اما برخی از آثار او در قالب های دیگری می گنجند؛ ازجمله «از پشت شیشه ها»، «هاملت با سالاد فصل»، «خانمچه و مهتابی» و «شب به خیر جناب کنت». چند نمایشنامه او تا به حال به زبان انگلیسی ترجمه شده است. او نمایشنامه را یک واحد کامل ادبی (در کنار شعر و داستان) می دانست و از این رو به خودبسندگی متن باور داشت و این نظریه را که «متنْ خرج اجراست» نادرست می انگاشت. زبان در نوشته های رادی اصالت ویژه ای دارد و گاهی بی رحمانه و خودآگاه، جنبه های دیگر اثر را زیر سیطره می گیرد. کاربرد زبان در نمایشنامه های وی بسیار گوناگون است و به زمان و اقلیم و ردهٔ اجتماعی خاصی محدود نمی شود؛ از معلم تا بازاری، از جرّاح تا مقنّی، از لمپن تا روان شناس، از روشنفکر تا کشاورز، از زبان متکلّف دربار ناصری تا زبان کف خیابان؛ سرشار از کنایه و استعاره و تمثیل و متل. رادی از برجسته ترین و تأثیرگذارترین نمایشنامه نویسان ایران است. او در شکل گیری تئاتر متفکرانه و هویت مند پیشگام بود و همچنان مصداق یک درام نویس سترگ معاصر قلمداد می شود.