ناصر؛ آخرین عرب

کتاب «ناصر؛ آخرین عرب» اثر سعید خلیل ابوریش به عنوان یکی از مهم ترین زندگی نامه های پژوهشی درباره ی جمال عبدالناصر شناخته می شود. نویسنده که خود فلسطینی تبار و بزرگ شده ی مصر است، از مشاهدات مستقیم، ارتباطات خانوادگی و دسترسی به اسناد آرشیوی کمترشناخته شده استفاده کرده تا تصویری دقیق و مستند از زندگی و دوره ی سیاسی ناصر ارائه دهد. کتاب با رویکردی تحلیلی نوشته شده و تلاش دارد جایگاه این رهبر سیاسی را بدون اغراق یا تخریب بررسی کند. ابوریش به دوران کودکی، نوجوانی و ورود ناصر به فعالیت نظامی می پردازد؛ دوره ای که تجربه ی شکست ۱۹۴۸ در فلسطین تأثیر عمیقی بر نگاه سیاسی او گذاشت. سپس نویسنده توضیح می دهد که چگونه ناصر به عنوان یک افسر جوان توانست در انقلاب ۱۹۵۲ نقش محوری داشته باشد و نظام سلطنتی مصر را کنار بزند. نویسنده نشان می دهد که چگونه در فاصله ی ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۴، ناصر به نماد وحدت خواهی عربی تبدیل شد و نقش مهمی در سیاست های سوریه، یمن، الجزایر و سودان داشت. ابوریش به اشتباهات و محدودیت های حکومت ناصر نیز می پردازد. شکست نظامی در یمن، تشدید فضای امنیتی داخلی، سرکوب مخالفان، وابستگی اقتصادی به شوروی و فروپاشی ارتش مصر در جنگ شش روزه ی ۱۹۶۷ از جمله مواردی است که نویسنده با استناد به اسناد و گفت وگوهای منتشرنشده بررسی می کند. در مجموع کتاب تصویری چندوجهی از ناصر ارائه می دهد؛ چهره ای که ابوریش او را «آخرین عرب» می نامد، زیرا معتقد است پس از مرگ او دیگر هیچ رهبر عربی نتوانست گفتمان واحد و فراگیر ملی گرایی عربی را پیش ببرد. این زندگی نامه با تمرکز بر اسناد تاریخی و روایت های دست اول، امکان درک دقیق تری از نقش ناصر در تحولات خاورمیانه و دلایل اهمیت او در تاریخ معاصر عرب فراهم می کند.