نظریه ی انتقادی

کتاب «نظریۀ انتقادی» به قلم استیون اریک برونر، مروری مختصر و روان از نظریه انتقادی است، رویکردی فلسفی که از مکتب فرانکفورت در دهه 1920 ظهور کرد. این مکتب فکری به دنبال تشخیص و رسیدگی به مسائل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن زمان، به ویژه مسائل مربوط به فاشیسم و سرمایه داری بود. برونر با معرفی مکتب فرانکفورت و چهره های کلیدی آن از جمله تئودور آدورنو، ماکس هورکهایمر، هربرت مارکوزه و یورگن هابرماس شروع می کند. این متفکران با تعهدشان به نقد ساختارهای قدرت و سلطه در جامعه، مکتب فرانکفورت را تشکیل داده بودند. برونر طرح هایی خلاصه از زندگی و آثار آن ها ارائه می کند، و سهم آن ها را در توسعه نظریه انتقادی برای مخاطبان توضیح می دهد. او سپس مفاهیم از خود بیگانگی و شیء شدن، فرهنگ، سرکوب، عدم هویت و اتوپیا را در نظریۀ انتقادی مورد شرح قرار می دهد. نظریه پردازان انتقادی با تکیه بر نظریه مارکسیستی به بررسی چگونگی از خود بیگانگی افراد در نظام سرمایه داری می پردازند. شیء شدن به فرآیندی اشاره دارد که در آن روابط اجتماعی به جای اینکه به عنوان فعالیتی انسانی در نظر گرفته شوند و طبیعی و تغییر ناپذیر و عینی تلقی می شوند. مفهوم آدورنو و هورکهایمر از صنعت فرهنگ به نقد این موضوع می پردازد که چگونه فرهنگ تولید انبوه، به خصوص در رسانه، با ترویج مصرف منفعل و انطباق با ساختارهای موجود، به تقویت قدرت های حاکم منجر می گردد. مفهوم تساهل سرکوبگرانه مارکوزه نیز بررسی می کند که چگونه جوامع به ظاهر لیبرال مخالفت و اعتراضات را به گونه ای تحمل و سرکوب می کنند که در نهایت وضعیت موجود را تقویت می کند. این جوامع با اجازه دادن به اشکال محدود اپوزیسیون، از ایجاد انتقادات رادیکال تر برای کنارزدن ساختارهای قدرت خود جلوگیری می کنند و این روند تساهل سرکوبگرانه نام دارد. در نهایت، نظریه انتقادی با ایده عدم هویت درگیر است، که تمایل به دسته بندی و برچسب زدن به افراد را کنار زده و تجربیات و استعداد های منحصر به فرد آن ها را مبهم و پیچیده نگاه می دارد.