نمایشنامه 26 دیوبندان

«دیوبندان» نوشته ی محمد چرمشیر شامل سه نمایشنامه است: اولین نمایشنامه دیوبندان است که اسم کتاب نیز از آن گرفته شده، «زمان سکوت برای زندگان» عنوان نمایشنامه دوم است و سومی «شرفنامه یحیای تیره بخت» نام دارد. نمایشنامه دیوبندان برای اولین بار در سال ۱۳۷۵ به روی صحنه رفته است. نمایشنامه ی «دیوبندان» روایت رخدادها و کنش هایی است که در گذشته روی داده است. دو راوی که در ابتدا اول شخص جمع است و پس از نابودی آن ها تبدیل به اول شخص می شود، داستان را با استفاده از افعال گذشته ی ساده روایت می کنند. نمایشنامه ی «زمان سکوت برای زندگان» روایت ضربت زدن ابن ملجم مرادی به امام علی است. «شرفنامه یحیای تیره بخت» به طور مشخص به نمایش جبر و اختیار انسانی در برابر سرنوشت می پردازد. چرمشیر شیوه ی نگارش متفاوتی دارد، این سه نمایش نامه موضوعات دینی و سبک و سیاق مخصوص به خود را دارند. «دیو بندان» و دو اثر دیگر مونولوگ و دیالوگ هایی هستند که به اجرا در آوردن آن ها، به ویژه نمایش نامه ی دیوبندان کار بسیار سختی است. این سه متن با حجمی کم به سبک زبان و نثر قرن های چهارم و پنجم هجری نوشته شده اند. بنابراین این نمایشنامه ها برای بازیگر، کارگردان و همچنین تماشاگر دشوار هستد، زیرا برای مثال در اجرای نمایش نامه ی «دیوبندان» بازیگر با مونولوگ های خود به طور مرتب اطلاعات خاصی می دهد، مخاطب نیز باید این اطلاعات را در ذهن خود ذخیره کند تا در زمان گره گشایی ها، آن را مورد استفاده قرار دهد. چرمشیر درباره ی سبک نگارش نمایشنامه هایش می گوید: «در انتخاب شیوه ی نگارش خود به تجربیات فکر می کنم تا این که به سلیقه ی مخاطب بیاندیشم؛ در واقع انتخاب نوع نگارش من خودخواهانه است. » نمایشنامه های چرم شیر به مخاطب این امکان را می دهد تا از منظرهای متفاوت به کار نگاه کنند. استفاده از نشانه ها در هر بافت و جامعه ای کاربرد دارد، فقط کارکرد نشانه هاست که در دوره های مختلف تغییر پیدا می کند. این سه نمایشنامه، نشانه ها را از قرن چهارم و پنجم هجری قمری گرفته اند، اما با کاربردی امروزی. این آثار با نگارشی خلاق و زبانی قصه گو ابعاد جدیدی از متن را برای مخاطب روشن می کند. در متن اول شاهد نشانه ها و تصاویر بسیاری هستیم، بنابراین کارگردان این اثر نیازمند تصاویر متعددی است تا ذهن مخاطب را بارور کند. کارکرد ویژه ی زبان که بیشتر در متن دوم به چشم می خورد، روایت را از زاویه ای دیگر بازگو می کند. در این نوع روایت، گفتن موضوع اصلی دائم به تعویق می افتد و ذهن، درگیر کشف موضوع می شود. این نمایشنامه ها به لحاظ روایت شناسی، زبان شناسی و نشانه شناسی منظرها و فضاهای کاملا متفاوتی را پیش روی مخاطب می گذارد. «دیوبندان» برای دانشجویان و علاقمندان به نمایش کتابی خواندنی است که شیوه ی نگارشی خاص و متفاوت دارد.