هم اندیشی

کتاب «با هم فکرکردن: کندوکاوهای فلسفی برای کلاس» نوشته ی فیلیپ کم، به معلمان و مربیان می آموزد که با استفاده از شیوه های سرگرم کننده ی گروهی، تفکر نقاد را به کودکان و نوجوانان آموزش دهند. تفاوت مهم کتاب با دیگر کتب این حوزه، این ایده است که فکر کردن فعالیتی فردی نیست. کودکان و نوجوانان در گفتگو، هم پرسش کردن و هم شنیدن دیدگاه های دیگران را یاد می گیرند. آن ها می آموزند که چگونه استدلال کنند، چگونه شک کنند و چگونه ایده های خود را روشن تر و واضح تر بیان کنند. به همین دلیل، کتاب بیشتر از آن که درباره ی آموزش فلسفه به معنای سنتی باشد، درباره ی ساختن فضایی برای اندیشیدن جمعی است. خود نویسنده نیز از چهره های شناخته شده ی حوزه ی فلسفه برای کودکان (فبک) است و این کتاب هم دقیقا در همان مسیر حرکت می کند. او به ما یاد می دهد که با استفاده از داستان، گفتگو و پرسش های باز، کودکان را وارد نوعی کندوکاو فلسفی کنیم؛ کندوکاوی که هدفش حفظ کردن پاسخ های از پیش آماده نیست، بلکه یاد گرفتن خود عمل «فکرکردن» است. درون مایه ی کتاب موضوعات مختلفی را شامل می شود که در اینجا به چند مورد از آن ها اشاره می کنیم. یکی از مهم ترین آن ها مفهوم «اجتماع پژوهشی» است؛ فضایی که در آن دانش آموزان با هم بحث می کنند، به حرف یکدیگر گوش می دهند، دلیل می آورند و ایده های همدیگر را نقد می کنند. در اینجا معلم نقش سخنران اصلی را ندارد، بلکه بیشتر هدایت کننده ی گفتگوست. مثال دیگری که از محتوای کتاب می توان ذکر کرد، نحوه ی استفاده از داستان هاست. داستان ها در اینجا صرفا ابزار سرگرمی نیستند؛ هر داستان قرار است موقعیتی بسازد که از دل آن پرسش های فلسفی بیرون بیاید. مثلا پرسش هایی درباره ی عدالت، حقیقت، دوستی، مسئولیت یا هویت شخصی. نویسنده معتقد است کودکان توانایی ورود به این بحث ها را دارند، به شرطی که فضای گفتگو به درستی طراحی شود. در مجموع، کتاب حاضر، علیرغم اینکه اثری کلاسیک در حوزه ی فلسفه برای کودکان به شمار می آید، کماکان برای معلمان، دانشجویان علوم تربیتی و کسانی که به آموزش فلسفه یا پرورش تفکر انتقادی علاقه دارند، اثری کاربردی و مفید است.