پیدایی اندیشه سیاسی عرفانی در ایران

آجودانی جمله ای از صفحهٔ 322 الانسان الکامل نسفی آورده است که در آن جا نسفی این نظر شیخ خود، سعدالدین حموی، را که معتقد بود زمان خروج امام زمان (ع) مشخص است، نقد کرده. آجودانی با نقل این جملهٔ نسفی که «هیچ طایفه ای فاضل تر و گرامی تر به نزد خدا از درویشان نیستند»، ادامهٔ سخن نسفی را نیاورده است و این گونه نشان می دهد که گویی وی اعتقادی به این موضوع ندارد:عزیز نسفی به روشنی می دید که حاصل آن نوع نظریه پردازی های متشرعانه صوفیانه سرانجام از کجا سر درمی آورد. اگر در زمانهٔ او درنتیجهٔ وحدت تصوف و تشیع و به برکت تفسیر شیعی آرای ابن عربی، آن نوع نظریه پردازی ها به «دعوی صاحب الزمان بودن»، و به ادعای «صاحب زمانی» منجر می شد، در زمانهٔ ما، بعد از آن همه بحث ها که در طول تاریخ درگرفته بود، چنین نظریه هایی سر از آستین نظریهٔ ولایت فقیه درآورد که همهٔ شئونات پیغمبر و امام را برای ولی فقیه ثابت می داند (آجودانی، 85:1383). اما گذشته از مطالب مکرر نسفی دربارهٔ صاحب الزمان در تمامی کتاب هایش که در فصل انسان کامل خواهد آمد، آن چه آجودانی نیاورده، این است که نسفی به سخن شیخ خود باور داشته و در همان صفحه می گوید که تنها یک نقد به نظر استادش دربارهٔ صاحب الزمان دارد و آن این که زمان ظهور وی مشخص نیست! (الانسان الکامل، 322) آجودانی جمله ای از صفحهٔ 322 الانسان الکامل نسفی آورده است که در آن جا نسفی این نظر شیخ خود، سعدالدین حموی، را که معتقد بود زمان خروج امام زمان (ع) مشخص است، نقد کرده. آجودانی با نقل این جملهٔ نسفی که «هیچ طایفه ای فاضل تر و گرامی تر به نزد خدا از درویشان نیستند»، ادامهٔ سخن نسفی را نیاورده است و این گونه نشان می دهد که گویی وی اعتقادی به این موضوع ندارد: عزیز نسفی به روشنی می دید که حاصل آن نوع نظریه پردازی های متشرعانه صوفیانه سرانجام از کجا سر درمی آورد. اگر در زمانهٔ او درنتیجهٔ وحدت تصوف و تشیع و به برکت تفسیر شیعی آرای ابن عربی، آن نوع نظریه پردازی ها به «دعوی صاحب الزمان بودن»، و به ادعای «صاحب زمانی» منجر می شد، در زمانهٔ ما، بعد از آن همه بحث ها که در طول تاریخ درگرفته بود، چنین نظریه هایی سر از آستین نظریهٔ ولایت فقیه درآورد که همهٔ شئونات پیغمبر و امام را برای ولی فقیه ثابت می داند (آجودانی، 85:1383). اما گذشته از مطالب مکرر نسفی دربارهٔ صاحب الزمان در تمامی کتاب هایش که در فصل انسان کامل خواهد آمد، آن چه آجودانی نیاورده، این است که نسفی به سخن شیخ خود باور داشته و در همان صفحه می گوید که تنها یک نقد به نظر استادش دربارهٔ صاحب الزمان دارد و آن این که زمان ظهور وی مشخص نیست! (الانسان الکامل، 322)