گذرهای جستاری موجود پیاده رونده

کتاب "گذرهای جستاری موجود پیاده رونده" نوشته ی کامران سپهران، در سال ۱۴۰۴ توسط نشر چشمه و گیلگمش منتشر شده است. این اثر مجموعه ای است از جستارهایی که در مرز میان اندیشه، زندگی شخصی، چهره نگاری هنری و تأملات فرهنگی سیر می کنند. عنوان کتاب به خودی خود استعاره ای ست از نسبت میان زیستن، دیدن و نوشتن؛ پیاده روی به منزله ی کنشی ذهنی و بدنی که نویسنده آن را به شیوه ای خلاقانه با فرم جستار پیوند می زند. کتاب از ۱۷ جستار تشکیل شده که در سه بخش دسته بندی شده اند. در بخش اول، «چهره نگاری برق آسا»، نویسنده با پرتره هایی موجز اما تیزبینانه از چهره هایی چون شکسپیر، چخوف، نگری و واتسلاو هاول، نوعی مواجهه ی ذهنی با ویژگی های برجسته یا تناقض آمیز آن ها خلق می کند. این چهره نگاری ها، بیشتر از آن که زندگی نامه باشند، تصویرهایی ادبی و تکه گونی از شخصیت و میراث فکری این افرادند. در بخش دوم، «جستارهای موضوع محور»، ایده ها و مفاهیم نظری چون اقتباس، بدن، زبان، تئاتر و اجرا مورد تأمل قرار می گیرند. سپهران در این متون، بدون گرفتار شدن در زبان آکادمیک، نگاه تحلیل گر خود را با نثر شخصی و سیال ترکیب می کند. بخش سوم کتاب، «جستارهای زندگی نگاره ای»، صریح تر به تجربه ی زیسته ی نویسنده می پردازد؛ از اعترافی در باب اعتیاد به خرید گرفته تا تأملی شاعرانه بر پیاده روی و تنهایی. این جستارها هم زمان که از منظر روان شناختی و اجتماعی خواندنی اند، شکلی از خودکاوی نوشتاری نیز در آن ها نهفته است. در مقدمه ی کتاب، سپهران با معرفی دو گونه ی جستار-«برق آسا» و «خرچنگ گوشه گیر»-به وضوح نشان می دهد که دغدغه ی اصلی او نه صرفا ارائه ی محتوای اندیشه ورزانه، بلکه تأمل در خود فرم جستار است؛ اینکه چگونه اندیشه می تواند در قالبی ادبی، شخصی، گاه ناپایدار اما نافذ بیان شود. در مجموع، "گذرهای جستاری موجود پیاده رونده" اثری ست میان فرم؛ نه کاملا دانشگاهی، نه کاملا ادبی، بلکه چیزی در میانه. کتابی ست برای آنان که به زبان و اندیشه حساس اند، برای خواننده ای که نوشتار را نه صرفا وسیله ای برای انتقال معنا، بلکه نوعی راه رفتن، گم شدن و گاه رسیدن می داند. این اثر می تواند نقطه ی آغاز خوبی برای ورود به جهان جستارنویسی مدرن در ایران باشد-جهانی که در آن سوژه ی فردی، جهان بیرونی و فرم نوشتار، بی آنکه در خدمت یکدیگر باشند، با هم حرکت می کنند.