یک تک شاخ در دنیای الاغ ها

بسیاری از آدم ها از همان سال های کودکی یاد می گیرند که برای پذیرفته شدن در جمع، بهتر است شبیه دیگران باشند؛ کمتر متفاوت به نظر برسند، کمتر سوال بپرسند و بیشتر با قواعدی که از پیش تعیین شده همراه شوند. کتاب «یک تک شاخ در دنیای الاغ ها» نوشته ی میا مایکلز درست از دل همین تجربه ی آشنا آغاز می شود؛ تجربه ی کسانی که در طول زندگی، فردیت و تفاوتشان را بیشتر مایه ی دردسر دیده اند تا امتیاز. مایکلز که خودش سال ها در دنیای رقص و طراحی حرکت فعالیت کرده، این کتاب را با تکیه بر تجربه های شخصی و حرفه ای اش نوشته است. محور اصلی کتاب را می توان در یک استعاره ی ساده اما پرتکرار خلاصه کرد: تک شاخ در برابر الاغ. از نگاه نویسنده تک شاخ نماد آدمی است که آگاهانه یا ناخودآگاه، مسیری متفاوت از جمعیت اطراف خود انتخاب کرده؛ کسی که خلاق فکر می کند، از قالب های آماده فاصله می گیرد و حاضر نیست فقط برای دیده شدن یا تأییدشدن، خودش را دگرگون کند. در نقطه ی مقابل الاغ نماد کسی است که ترجیح می دهد در چارچوب های شناخته شده بماند و همرنگ جماعت شود. مایکلز تأکید می کند که این تقسیم بندی قرار نیست قضاوتی اخلاقی باشد، بلکه بیشتر ابزاری است برای اینکه خواننده به شیوه ی زندگی و انتخاب های خودش نگاهی تازه بیندازد. نویسنده منکر این نیست که تفاوت همیشه راحت است؛ برعکس، به احساس تنهایی، درک نشدن، مورد تمسخر قرارگرفتن و گاه کم ارزش شمرده شدن اشاره می کند، تجربه هایی که بسیاری از آدم های خلاق در طول زندگی با آن روبه رو شده اند. مایکلز از تجربه های شخصی اش در مسیر حرفه ای بهره می گیرد و نشان می دهد که همان ویژگی هایی که گاه او را از دیگران متمایز و حتی مورد سوءتفاهم قرار داده، در نهایت به یکی از منابع اصلی موفقیتش تبدیل شده اند. ساختار کتاب هم از حالت یکنواخت خاطره نویسی یا نصیحت مستقیم فاصله می گیرد؛ آزمون های کوتاه، جدول ها و تمرین های تعاملی در لابه لای متن قرار گرفته اند تا خواننده، به جای صرفا خواندن، درباره ی میزان اصالت و استقلال خودش هم فکر کند. یکی از مفاهیم جالب توجه در این میان، ایده ی «تک شاخی در لباس الاغ» است؛ یعنی فردی که ویژگی های منحصربه فردی دارد اما از ترس طردشدن یا قضاوت، آنها را پنهان نگه می دارد. میا مایکلز از خواننده می خواهد به جای انتظار برای تأیید دیگران، همان ویژگی هایی را که او را متفاوت می کنند بشناسد و از آنها به عنوان نقطه ی قوت استفاده کند؛ نگاهی که در آن خلاقیت محدود به هنرمندان نیست، بلکه می تواند در شیوه ی فکرکردن و تصمیم گرفتن هر فردی حضور داشته باشد.