50 میلیون زن جهان اسلام را تغییر می دهند

کتاب «50 میلیون زن جهان اسلام را تغییر می دهند» نوشته ی سعدیه زاهدی، درباره ی تغییری است که معمولا زیر سایه ی خبرهای سیاسی و تصویرهای کلیشه ای از جهان اسلام پنهان می ماند: ورود گسترده ی زنان مسلمان به آموزش عالی، بازار کار و کارآفرینی. نویسنده از همان فصل های نخست سعی می کند با تصویری ساده شده از «زن مسلمان» فاصله بگیرد. او نشان می دهد که جهان اسلام مجموعه ای بسیار متنوع از کشورها، فرهنگ ها و تجربه های اجتماعی است و وضعیت زنان در آن را نمی توان با یک روایت واحد توضیح داد. به همین دلیل، کتاب مدام میان کشورها و تجربه های مختلف حرکت می کند؛ از عربستان سعودی و امارات گرفته تا پاکستان، مصر، اندونزی و ترکیه. نویسنده تلاش می کند روندی مشترک را در دل این تفاوت ها پیدا کند: نسلی از زنان تحصیل کرده که می خواهند نقش فعال تری در اقتصاد و فضای عمومی داشته باشند. برای نمونه، کتاب نسبت تغییرات اقتصادی و تغییرات اجتماعی را بررسی می کند. بنابر تحلیل نویسنده، افزایش حضور زنان در بازار کار فقط مسئله ای مربوط به حقوق فردی یا برابری جنسیتی نیست؛ این تغییر بر ساختار خانواده، الگوی مصرف، آموزش، شهرنشینی و حتی سیاست اثر می گذارد. او توضیح می دهد که در بسیاری از کشورهای مسلمان، رشد آموزش عالی زنان سریع تر از رشد فرصت های شغلی بوده و همین شکاف، یکی از مهم ترین تنش های اجتماعی امروز را شکل داده است: زنانی که تحصیل کرده اند اما ساختار اقتصادی و فرهنگی هنوز کاملا با حضور گسترده ی آن ها سازگار نشده است. گفتنی است که تمامی مطالب تحلیلی کتاب، مبنی بر اطالاعات آماری دقیق و گسترده در جای جای جهان اسلام، مطرح شده اند. با این حال کتاب فقط بر آمارها تکیه نمی کند. بخش مهمی از کتاب از خلال روایت های شخصی و گفتگوها پیش می رود؛ زنانی که شرکت فناوری راه انداخته اند، وارد صنعت بانکداری شده اند، کسب وکار اینترنتی ایجاد کرده اند یا در محیط هایی سنتی تر، برای کسب استقلال اقتصادی می کوشند. این روایت ها باعث شده اند کتاب از حالت گزارش اقتصادی خشک فاصله بگیرد. البته کتاب منحصر به مطالب خوشبینانه و پیشرفت ها نیست. نویسنده درباره ی نرخ بالای بیکاری زنان تحصیل کرده، تبعیض شغلی، محدودیت های قانونی و فشارهای فرهنگی نیز بحث کرده است. در نهایت، از نظر لحن و ساختار، کتاب ترکیبی از گزارش اجتماعی، تحلیل اقتصادی و روایت ژورنالیستی به شمار می آید. این کتاب به ویژه از آن جهت که تصویری معاصر، دقیق و مبتنی بر آمار از وضعیت اقتصادی و اجتماعی زنان در جهان اسلام ارائه می دهد، بسیار ارزشمند است.