به روایت سعید نفیسی

«به روایت سعید نفیسی» کتابی 802 صفحه ای و حاوی خاطرات ادبی، سیاسی و جوانی سعید نفیسی است که علیرضا اعتصام آن ها را گردآوری کرده است. تعداد صفحات کتاب، بیانگر اهمیت زندگانی پربار این ادیب فرهیخته و خاطرات خواندنی اوست که در سه بخش تنظیم شده است؛ «خاطرات سیاسی»، «خاطرات ادبی» و «خاطرات جوانی». سعید نفیسی فرزند میرزا علی اکبر ناظم الاطبا کرمانی و از نوادگان حکیم نفیس بن عوض کرمانی طبیب نامدار ایران در قرن نهم هجری است. سعید نفیسی از کسانی است که راه نثر فارسی را در جهت ارتباط گسترده با مردم هموار کرد. او از نخستین کسانی بود که بر ضرورت گنجاندن نمونه های برجسته ی ادبیات معاصر در کتاب های درسی پافشاری کرد. نفیسی از پرکارترین پژوهشگران و ادیبان دوران معاصر بود و گذشته از ده ها کتاب، مقاله های تحقیقی و اجتماعی ادبی و تاریخی بسیاری نیز در نشریه ها و مطبوعات از او منتشر شده است. یک بار از نفیسی می پرسند چطور ممکن است تو این قدر نوشته باشی؟ او پاسخ می دهد زمانی را که دیگران صرف معرفی کارهای کرده ی خود می کنند، من صرف کارهای نکرده ی خود می کنم. گذشته از پرکار بودن، او پررابطه نیز بود و با اغلب رجال سیاسی و ادبی دوران معاصر ایران معاشرت و مراوده ی نزدیک داشت. بخشی از این کتاب هم خاطرات او از این آشنایی ها است که در فاصله ی سال های 1336 تا 1340 (حدود ده سال پیش از درگذشت او) نوشته شده اند. حافظه ی قوی و قلم روان نفیسی گذشته از اطلاعاتی دست اول که از خصایل و روحیات و سرگذشت و کردار این مشاهیر می دهد، وصفی روشنگر و مفید از اوضاع اجتماعی ایران در این دوران، نیز به دست می دهد. در بخشی با عنوان «باغ ها، میدان ها، خیابان ها و دروازه ها» تصویری به یادماندنی از تهران قدیم و شرحی از زندگی روزمره ی مردم در آن دوره ارائه می دهد که بسیار خواندنی است. مهم ترین نکته در باره ی این کتاب آن است که نفیسی در تمام عمرش، انسان های دور و برش را که غالبا بسیار سرشناس و یا دست کم مشهور بوده اند، از منظر علمی-ادبی واکاوی کرده است. او همواره اطرافیانش را از دریچۀ دانش و آگاهی نگریسته و همین امر موجب شده قضاوت های سیاسی و جناح بندی های حزبی برایش در ردۀ چندم اهمیت قرار گیرد. کتاب مقدمه هایی به قلم علیرضا اعتصام و یکی دو تن از بزرگان از جمله عبدالحسین نوایی درباره نفیسی دارد که باب بسیار مطلوبی برای ورود به خاطرات نفیسی است. در پایان کتاب، تصاویری از سعید نفیسی و دوستان و نزدیکان وی به چاپ رسیده است. «به روایت سعید نفیسی» کتابی بسیار خواندنی برای علاقمندان به فرهنگ، ادب و سیاست در ایران است، کتابی که فقط خاطرات یک ادیب فرهیخته نیست بلکه شرحی از یک دوران سپری شده نیز هست.