تمام راه جنگل بود

از دیگر سفرنامه های مهم عصر قاجاریه که در آن به غرب پرداخته شده است، «سفرنامه و سیاحتنامه سلطان الواعظین» است. سلطان الواعظین از روحانیون نوگرای عصر فتحعلی شاه قاجار است که سفرنامه خود را که حاصل خاطرات و مشاهدات او در سال ها اقامت در هندوستان و آشنایی و ارتباطات او با بلندپایگان انگلیسی در هندوستان است، در سال 1231 ق / 1816 م نگاشته است. او نیز آگاهی هایی را درباره پیشرفت های غرب در زمینه های گوناگون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ارائه کرده و همانند ایلچی، احترام حکومتگران غربی به دانش و دانشمندان و حمایت از آنان را یکی از مهم ترین عوامل پیشرفت آنان دانسته است. وی در این باره نوشته است: «فرنگان، علما و ارباب کمال هر فرقه را بسیار محترم دارند» زیرا حمایت از آنان را «منشاء نیکنامی و موجب آبادی مملکت می دانند».