تکنولوژی، جنگ و فاشیسم

کتاب «تکنولوژی، جنگ و فاشیسم: نوشته های منتشر نشده (جلد 1)» جلد نخست از مجموعه ای از نوشته های کمترشناخته شده ی هربرت مارکوزه است. مارکوزه، فیلسوف آلمانی، فلسفه را نزد هوسرل و هایدگر در دانشگاه های فرایبورگ و برلین آموخت و بعدها یکی از چهره های محوری مکتب فرانکفورت و نظریه ی انتقادی شد. او را از تأثیرگذارترین فلاسفه ی جنبش چپ نو و کنش گری اجتماعی دهه های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ می دانند. این کتاب نخستین جلد از مجموعه ای شش جلدی از آثار گردآوری شده ی مارکوزه است که داگلاس کلنر، از شاگردان پیشین او، آن را ویرایش و در سال ۱۹۹۸ منتشر کرد. بیشتر متون این مجلد پیش از این هرگز منتشر یا ترجمه نشده بودند و از دل آرشیو شخصی مارکوزه بیرون کشیده شده اند؛ مقالات، دست نوشته های ناتمام و نامه هایی که بازه ی زمانی ۱۹۴۲ تا ۱۹۵۱ را دربر می گیرند. برخی نوشتارهای مجلد نیز در زمان خود مارکوزه منتشرشده اند، مانند «برخی پیامدهای اجتماعی فناوری مدرن» (1941). بخشی دیگر از مقالات این مجلد، حاصل پژوهش مارکوزه برای اداره ی خدمات استراتژیک آمریکا است، جایی که او به تحلیل سیر تکوین فرهنگی فاشیسم آلمان پرداخت و توصیه هایی برای ساختن جامعه ای دموکراتیک در آلمان پس از جنگ ارائه داد. مقاله ای دیگر، «چند نکته درباره ی آراگون» (۱۹۴۵) از منظر سبک، بیشتر به مارکوزه ی متأخر کتاب های «اروس و تمدن» و «بعد زیبایی شناختی» نزدیک است. در این مقاله، مارکوزه استدلال می کند که موضع به ظاهر غیرسیاسی هنر ممکن است در واقع تنها حقیقت سیاسی را در خود داشته باشد. از دیگر مقاله های مهم، «منش نوین آلمانی» است که در آن مارکوزه، آلمان دوران وایمار، که دموکراسی با آمیزه ای از آزادی، بیکاری و فقر تجربه شده بود، را بررسی می کند. بخش های پایانی کتاب را مکاتبات مارکوزه با ماکس هورکهایمر و به ویژه با مارتین هایدگر در سال های ۱۹۴۷ و ۱۹۴۸ تشکیل می دهد. جالب است که در این نامه ها، مارکوزه مستقیما هایدگر را درباره ی حمایتش از نازیسم نقد می کند. این کتاب برای پژوهشگران مکتب فرانکفورت، نظریه ی انتقادی و فلسفه ی فناوری از مهم ترین منابع است. برخی مقالات این اثر، مانند «بحث درباره ی فناوری مدرن»، برای خواننده ی عمومی علاقه مند به فلسفه ی اجتماعی نیز پرمایه اند.