جامعه شناسی هنر

کتاب «جامعه شناسی هنر» نوشته ژان دووینیو، جامعه شناس فرانسوی، در صدد بررسی تأثیر و تأثرات متقابل هنر و ساختارهای اجتماعی است. کتاب با بحث از مبانی نظری آغاز می شود. نویسنده از آثار کارل مارکس، ماکس وبر و امیل دورکیم برای چارچوب بندی بحث خود استفاده می کند. او نظریه ماتریالیسم تاریخی مارکس که شرایط اقتصادی را زیربنای تولید هنری است، توضیح می دهد. مارکس استدلال می کرد که هنر اغلب در خدمت تبلیغ ایدئولوژی طبقه حاکم است و در نتیجه سلطه خود را حفظ می کند. از طرف دیگر، بینش وبر درباره عقلانی سازی و اهمیت فرهنگی جهان بینی های دینی و سکولار چارچوبی برای درک معانی نمادین نهفته در هنر فراهم می کند. همچنین دریافت دورکیم از آگاهی جمعی و کارکردهای اجتماعی دین، هنر را به عنوان یک بازنمایی جمعی که انسجام اجتماعی را تقویت می کند، نشان می دهد. پس از این مباحث نظری، نویسنده هنر را به مثابۀ یک نهاد اجتماعی بررسی می کند. مطابق با تحلیل او، هنر فقط مجموعه ای از آثار فردی نیست، بلکه شبکه ای از شیوه ها، هنجارها و ارزش هایی است که تولید و مصرف هنری را ایجاد می کند. این نهاد در ساختارهای اجتماعی بزرگ تر جامعه تعبیه شده و تحت تأثیر نیروهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است. گالری ها، موزه ها، آکادمی ها و بازارها نقش مهمی در مشروعیت بخشیدن و ارزش گذاری به آثار هنری دارند. نویسنده همچنین ماهیت چندوجهی هنر را مورد بحث قرار می دهد. هنر می تواند هویت ها و سلسله مراتب اجتماعی را تقویت کند، اما همچنین می تواند آنها را تضعیف یا حتی زیر و رو کند و این قابلیت دوگانۀ هنر است. قابل ذکر است که نویسنده از رویکردهای روش شناختی مختلفی برای مطالعه جامعه شناسی هنر استفاده می کند. او روش های کمی و کیفی از جمله مطالعات موردی، تحقیقات قوم نگاری و تجزیه و تحلیل آماری را با هم ترکیب کرده است و این امر منجر شده است تا این کتاب تحلیلی جامع در حوزۀ جامعه شناسی هنر به حساب آید.