دختر آگاممنون

«دختر آگاممنون» اثر اسماعیل کاداره، رمانی روان کاوانه، تیزبین و تأثیرگذار است که داستانی دردناک از عشقی خفه شده در چنگال یک حکومت سرکوبگر را روایت می کند. ماجرا در واپسین سال های آلبانی کمونیستی می گذرد و راوی اش یک روزنامه نگار تلویزیونی گمنام است که به ناگاه دعوت نامه ای برای شرکت در رژه ی روز کارگر دریافت می کند؛ نمایشی سالانه در ستایش رهبر کشور. این دعوت زمانی از راه می رسد که معشوقه اش، سوزانا-دختر جانشین احتمالی رهبر-رابطه شان را قطع کرده و هشدار داده که این پیوند ممکن است به موقعیت پدرش لطمه بزند. روایت از دل مونولوگ های ذهنی راوی شکل می گیرد؛ در حالی که به سوی رژه قدم برمی دارد، مدام به سوزانا، عشق ازدست رفته اش، و کسانی که در مسیر با آن ها روبه رو می شود، فکر می کند. این چهره ها به نوعی طرح هایی از ویرانی انسان اند؛ آدم هایی که هرکدام به شکلی زیر فشار نظام استبدادی له شده اند. کاداره با مهارتی چشمگیر، اسطوره های یونانی-به ویژه داستان ایفیگنیا-را به متن می دوزد و رابطه ی میان سوزانایی که قربانی جاه طلبی پدرش می شود و ایفیگنیایی که برای پیروزی در جنگ قربانی می شود را برجسته می سازد. این هم نشینی، نقد تلخی است بر قربانی کردن انسان ها در برابر مطامع قدرت. رمان در ۱۹۸۵، در واپسین سال های رژیم استالینیستی انور خوجه نوشته شد و یکی از سه دست نوشته ای بود که کاداره توانست از کشور قاچاق کند. او ابتدای آن را به صورت ترجمه ای جعلی از آثار زیگفرید لنز جا زد تا همسرش، کلود دوران-مترجم و ویراستار فرانسوی اش-بتواند آن را بی دردسر به پاریس برساند. این اثر سرانجام در ۲۰۰۳، پس از نگارش رمان مکمل آن یعنی «جانشین»، به زبان فرانسوی منتشر شد. منتقدان، «دختر آگاممنون» را به دلیل شجاعت در نقد قدرت مطلقه و واکاوی زخم های روانی و ذهنی بر جای مانده از حکومت های استبدادی، ستوده اند. جیمز وود در نیویورکر آن را «شاید بزرگ ترین اثر کاداره» و «بی تردید یکی از ویرانگرترین بازنمایی ها از زوال ذهن و روان در زیر سلطه ی تمامیت خواهی» دانسته است. این رمان کوتاه، با پیوندی استادانه میان داستان شخصی و تمثیل های اسطوره ای و سیاسی، تصویری فراموش نشدنی از بهای انسانی نظام های سرکوبگر ترسیم می کند.

در معرفی این اثر به نکاتی مانند نامزد جایزه داستانی مستقل خارجی سال 2008 اشاره شده است.