عثمانی ها

مارک دیوید بئر در کتاب «عثمانیان: خان ها، امپراتورها، خلیفه ها»، روایتی مرسوم و شرق شناسانه از امپراوری عثمانی را به چالش می کشد؛ روایتی که این امپراتوری را قدرتی صرفا آسیایی و اسلامی معرفی می کند. بائر می نویسد عثمانیان نه یک قدرت بیگانه در حاشیه ی اروپا، بلکه یک امپراتوری کاملا اروپایی بودند که هویت خود را از سه منبع اصلی وام می گرفتند: خان های استپ های آسیای مرکزی، قیصرهای روم (که پس از فتح قسطنطنیه در سال ۱۴۵۳ خود را وارث آن می دانستند) و خلفای جهان اسلام. این کتاب علاوه بر پرداختن به فتوحات و زندگی سلاطین، یک تحلیل موضوعی است که در هر فصل به یکی از وجوه شکل دهنده ی هویت عثمانی می پردازد. برای مثال، فصل هایی مانند «فتح رم دوم» و «شاهزاده رنسانس» به تأثیر عمیق میراث رومی بر محمد دوم می پردازند، در حالی که فصولی چون «از سلیم اول تا سلیمان اول، خلیفه اول عثمانی» به بررسی بعد اسلامی و خلافت می پردازند. از جمله مطالب مهم کتاب، مسئله ی پیچیده ی تسامح و تغییر دین است. مارک دیوید بئر از تصویر «نظام ملّت» فراتر می رود و در فصولی مانند «مسیح موعود یهودی در کاخ عثمانی» نشان می دهد چگونه تعاملات مذهبی، چه داوطلبانه و چه اجباری، نقشی حیاتی در شکل گیری نخبگان و جامعه ی عثمانی ایفا می کرد. دیوید از پرداختن به جنبه های خشن این تاریخ ابایی ندارد. او در فصل «نسل کشی ارمنیان و جنگ جهانی اول»، ریشه های این فاجعه را به سیاست های امپراتوری در مدیریت جمعیت و ظهور ایدئولوژی های ناسیونالیستی در اواخر دوران عثمانی مرتبط می داند. همچنین، وجوه کمتر دیده شده ی تاریخ اجتماعی، مانند نقش حرمسرا و نگرش به جنسیت، در فصولی چون «حرم یعنی خانه» و «مردان ریش دار و جوانان امرد» مورد بررسی قرار می گیرند. «عثمانیان» یک بازنگری انتقادی در تاریخ این امپراوری است که خواننده را وادار می کند تا پیش فرض های خود را درباره ی مرزهای فرهنگی میان «شرق» و «غرب» زیر سوال ببرد. این اثر برای کسانی نوشته شده که به دنبال درکی کاملی از تأثیرگذارترین امپراتوری های تاریخ هستند؛ امپراتوری ای که به همان اندازه که آسیایی و اسلامی بود، رومی و اروپایی نیز به شمار می رفت.