نبرد قدرت در ایران در دوره جمهوری اسلامی

کتاب «نبرد قدرت در ایران در دوره جمهوری اسلامی» اثر محمد سمیعی، پژوهشی مدون در زمینه بررسی ساختار قدرت و پویایی های سیاسی، نهادی و اقتصادی ایران پس از سال 1357 است. نویسنده نقطه شروع خود را در فصول ابتدایی، نهاد روحانیت و گذار آن از وعده های آرمان شهری به واقعیت های حکمرانی قرار می دهد. در این بخش، مسائل متعددی نظیر تقابل فقه سنتی با نیازهای اجتماعی، رویارویی با دانش مدرن و جایگزینی تخصص گرایی با بوروکراسی بررسی می شوند. در مقابل تثبیت قدرت این نهاد، کتاب به افول تدریجی نیروی روشنفکری (اعم از سکولار و دینی) می پردازد و نشان می دهد که چگونه روشنفکران به دلیل ضعف در برخورداری از بدنه اجتماعی، عرصه سیاست عملی را واگذار کردند. بخش عمده ای از کتاب به رویارویی جناح های سیاسی و مسائل اقتصاد سیاسی اختصاص دارد. سمیعی دوره های مختلف از سازندگی و اصلاحات تا عوام گرایی و دیپلماسی را ارزیابی کرده و نشان می دهد که در غیاب احزاب شناسنامه دار، چگونه شعارهای عوامانه خلأ مشارکت ساختاریافته را پر کرده اند. در گسترده ترین فصل کتاب، روند اقتصاد سیاسی از سال "۱۳۴۰" تا "۱۴۰۰" رهگیری می شود. نویسنده گذار از اقتصاد دولت سالار دوران جنگ به سیاست های خصوصی سازی را واکاوی می کند و پیامدهای برآمدن پدیده نهادهای خصولتی که فاقد شفافیت بوده و با استفاده از رانت به چالشی اساسی در ساختار مالی تبدیل شده اند در کنار اثرات وابستگی نفتی و تحریم ها را مستند می سازد. بررسی نهادهای نظامی و اطلاعاتی، محور دیگر این پژوهش است. کتاب چگونگی شکل گیری سپاه پاسداران در کنار ارتش و تأثیر تعیین کننده جنگ "۸" ساله بر شاکله این نیروها را بررسی می کند. در اینجا، ورود نهادهای نظامی به عرصه های اقتصادی و سیاسی با توجه به وجوه افتراق آن ها با ارتش کلاسیک واکاوی می شود. همسو با تحولات داخلی، سیاست خارجی با محوریت تقابل با امریکا از تسخیر سفارت تا دوران پسابرجام تحلیل شده و نشان داده می شود که چگونه استراتژی تقابل با غرب هم به عاملی برای ماندگاری سیستم و هم دلیلی بر انزوای بین المللی تبدیل شده است. در فصول پایانی، سمیعی نیروهای خارج از هسته حاکمیت را ارزیابی می کند. او ابتدا به تضادهای درونی و ناکارآمدی ساختاری گروه های اپوزیسیون از جمله سلطنت طلب ها، جریان های خودمختاری طلب و مجاهدین خلق پرداخته و سپس، نقش توده های مردم را پیش می کشد. وی همچنین معتقد است، جامعه مدنی از طریق سرکشی های خزنده گروه هایی نظیر زنان، جوانان و مهاجران حاشیه نشین و همچنین شکستن انحصار رسانه ای، در حال تحمیل خواسته های خود است. کتاب در نهایت با طرح" 4 " ابرچالش، مسئله مشروعیت سیاسی و پایه های سه گانه آن را در برابر خطر استهلاک از درون به بحث می گذارد. در نهایت، تمرکز نویسنده بر ریشه یابی تاریخی توزیع قدرت و تحلیل مستند ائتلاف ها و تقابل های نیروهای سیاسی، این اثر را به منبعی کاربردی برای درک مناسبات حاکمیت در ایران معاصر تبدیل کرده است، اگر بدنبال راز ماندگارشدن جمهوری اسلامی چیست؟ هستید این کتاب به شما پیشنهاد می شود.