فیلم کوتاهی درباره ی دیگران

ژان کلود کاری یر یکی از مهمترین فیلمنامه نویسان جهان سینما بود. او برای ما ایرانی ها هم شخصیتی آشناست، همسر او ایرانی است. کاری یر با فرهنگ و ادبیات ایران، کاملا آشنا بود و با کمک همسر ایرانی اش، نهال تجدد، گزیده ای از غزلیات شمس را به فرانسه ترجمه کرده است. او بارها به ایران سفر کرده بود. کاری یر اقتباسی از منطق الطیر عطار با عنوان «مجمع مرغان» نیز انجام داده است که در واقع نمایشنامه ای است برای پیتر بروک؛ این نمایشنامه به فارسی هم ترجمه شده است. از دیگر ارتباط های کاری یر با سینمای ایران، می توان به نقش کوتاهی که در فیلم «کپی برابر اصل» عباس کیارستمی بازی کرده است اشاره کرد. او با کیارستمی هم رفاقت داشت و قرار بود اقتباسی برای او انجام بدهد که به سرانجام نرسید. در طی سفرهای کاری یر به ایران، گفت و گوهایی هم با او انجام شده است؛ از جمله گفتگوی مفصل محسن آزرم با او که بخشی از آن در سه شمارۀ روزنامه شرق به چاپ رسیده است. کتاب «فیلم کوتاهی درباره ی دیگران» در واقع نسخۀ کامل آن مصاحبه است که محسن آزرم آن را مکالمه با کاری یر می نامد. پیش از این، کتابی در زمینۀ فیلمنامه نویسی هم از کاری یر به فارسی ترجمه شده بود. ویژگی کاری یر که گفتگو با او را جذاب می کند و علاقمندان به فیلمنامه نویسی و سینما نیز دوست دارند این گفتگو را بخوانند، تجربۀ ارزشمند و کار با کارگردان های بزرگ و برجسته سینماست. از مشهورترین کارگردان هایی که کاری یر به عنوان فیلمنامه نویس با او کار کرده، لوئیس بونوئل، کارگردان سورئالیست سینماست. برخی از فیلمنامه هایی که او نوشته است جزء آثار ماندگار تاریخ سینما هستند. «سبکی تحمل ناپذیر هستی»، «میل مبهم هوس» و «جذابیت پنهان بورژوازی» از جملۀ این فیلم ها هستند؛ کاری یر برای هر سۀ این فیلم ها، نامزد دریافت جایزه اسکار فیلمنامه نویسی شد. «دانتون»، «سیرانو دو بروژاک» و «پروانه روی شانه» برخی دیگر از فیلم های مهم او در مقام فیلمنامه نویس هستند. یکی از نکات مهم کارنامۀ حرفه ای کاری یر، اقتباس از رمان های بزرگ دنیای ادبیات است از میلان کوندرا گرفته (سبکی تحمل ناپذیر هستی) تا گونتر گراس (طبل حلبی). فیلمنامه نویسی و اقتباس ادبی از معضلات سینمای ایران است از این رو وجود کتاب «فیلم کوتاهی درباره ی دیگران» و گفتگو دربارۀ تجربه های کاری یر می تواند برای فیلمنامه نویسان سینمای ایران نکته های مفید فراوانی داشته باشد. بخش جالب دیگر این کتاب، یک مکالمه با کیارستمی دربارۀ کاری یر است. با توجه به دوستی کیارستمی با کاری یر نقل خاطراتی از او جالب و برای خواننده جذاب است. مکالمه با کیارستمی در واقع مقدمۀ این کتاب است. کیارستمی با همکاری کاری یر فیلمنامه ای نوشته بود که ادامۀ فیلم «کپی برابر اصل» است که فرصت ساخته شدن این فیلم فراهم نشد. دیگر نه کیارستمی در این دنیا هست و نه کاری یر. علاقمندان به سینما و فیلمنامه نویسان می توانند با کتاب «فیلم کوتاهی درباره ی دیگران»، حضور این بزرگان را در کنار خودشان احساس کنند و همچنان از آن ها بیاموزند.