لئو تولستوی

لئو نیکلایویچ تولستوی، نویسنده و متفکر روس، در سال ۱۸۲۸ در یاسنایا پالیانا، ملک خانوادگی تولستوی در نزدیکی تولا، متولد شد و در سال ۱۹۱۰ درگذشت. او در خانواده‌ای اشرافی به دنیا آمد، اما پدر و مادرش را در کودکی از دست داد و همراه خواهر و برادرانش زیر نظر بستگانش بزرگ شد. تولستوی مدتی در دانشگاه کازان به تحصیل پرداخت، اما دانشگاه را بدون دریافت مدرک ترک کرد و پس از چند سال زندگی پرآشوب و تجربه قمار و بدهی، به ارتش پیوست. حضور او در قفقاز و سپس جنگ کریمه تأثیر مهمی بر شکل‌گیری نگاهش به انسان، جنگ و مرگ داشت و تجربه‌های این دوران در نخستین نوشته‌ها و داستان‌هایی مانند قصه‌های سواستوپل بازتاب یافت. تولستوی در دهه‌های بعد با انتشار جنگ و صلح و آنا کارنینا به یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان روسیه تبدیل شد. جنگ و صلح روایتی گسترده از زندگی چند خانواده روس در دوران جنگ‌های ناپلئونی است و آنا کارنینا در کنار داستان روابط و زندگی شخصیت‌هایش، به موضوعاتی چون خانواده، عشق، جامعه، اخلاق و معنای زندگی می‌پردازد. موفقیت ادبی، ثروت و جایگاه اجتماعی با این حال نتوانستند بحران عمیق فکری تولستوی را برطرف کنند و او در میانسالی با پرسش‌هایی جدی درباره مرگ، ایمان و معنای زندگی روبه‌رو شد؛ تجربه‌ای که بعدها در کتاب اعتراف من درباره آن نوشت. این بحران آغازگر تحولی اساسی در زندگی و اندیشه او بود و تولستوی به تدریج از سبک زندگی اشرافی فاصله گرفت و دیدگاه‌هایی مبتنی بر ساده‌زیستی، پرهیز از خشونت، کار، اخلاق فردی و نوعی برداشت شخصی از مسیحیت شکل داد. عقاید مذهبی و اجتماعی او سرانجام به اختلاف شدید با کلیسای ارتدکس روسیه انجامید و در سال ۱۹۰۱ کلیسا او را طرد کرد. در دوره پایانی زندگی، آثاری چون مرگ ایوان ایلیچ، سونات کرویتسر، ارباب و بنده، حاجی مراد و رستاخیز را نوشت که بسیاری از دغدغه‌های اخلاقی و فلسفی سال‌های پایانی زندگی‌اش را بازتاب می‌دهند. تولستوی در سال ۱۹۱۰ و در هشتادودوسالگی، پس از ترک خانه در جریان سفری که به آخرین روزهای زندگی‌اش تبدیل شد، در ایستگاه راه‌آهن آستاپوو بیمار شد و همان‌جا درگذشت. آثار او تأثیری ماندگار بر ادبیات جهان گذاشتند و اندیشه‌هایش درباره خشونت‌پرهیزی و مقاومت اخلاقی نیز فراتر از ادبیات گسترش یافتند. در مرکز بسیاری از نوشته‌های تولستوی یک پرسش اساسی دیده می‌شود: انسان چگونه باید زندگی کند؟ پرسشی که او نه فقط در داستان‌هایش، بلکه در سراسر زندگی خود نیز بارها با آن درگیر بود.